Spis rozdziałów
Skąd pochodzi nazwa Błędów?
Historia Błędowa prowadzi od średniowiecznej wsi Błędowskich herbu Półkozic do osady fabrycznej Karola Zagórskiego. Najstarszy znany dokument związany z miejscowym kościołem pochodzi z 28 czerwca 1392 r., a sama nazwa miejscowości najpewniej wywodzi się od rodu Błędowskich, nie od zabłądzenia w lesie.
Czy nazwa Błędów pochodzi od błądzenia?
Nie, najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie wiąże nazwę Błędów z rodem Błędowskich, dawnymi dziedzicami miejscowości. Archiwalna monografia parafii uznaje popularną opowieść o księciu, który miał zabłądzić podczas polowania, za legendę o małym prawdopodobieństwie.
To ważne rozróżnienie, bo Błędów w powiecie grójeckim bywa mylony z Błędowem koło Dąbrowy Górniczej oraz z Pustynią Błędowską. Tutejsza historia dotyczy wsi nad Mogielanką, na Mazowszu, związanej z parafią św. Prokopa Opata.
Jak zapisywano nazwę Błędów w dawnych dokumentach?
Dawne formy nazwy to Blendowo, Blandowo i Blendow. W latach 1407-1408 pojawia się Gotard de Blandowo, dziedzic związany z miejscowością, co dobrze pokazuje, że nazwa funkcjonowała w kilku wariantach pisowni.
- Blendowo - jedna z dawnych form, zachowana w przekazach dotyczących średniowiecznej miejscowości.
- Blandowo - zapis widoczny w określeniu Gotarda de Blandowo z lat 1407-1408.
- Blendow - kolejny wariant spotykany w materiałach dotyczących rodu Błędowskich.
- Błędowscy herbu Półkozic - ród, od którego najpewniej pochodzi dzierżawcza nazwa wsi.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc tak: Błędów to nazwa rodowa, a nie opis pomyłki w drodze. Tę historię szerzej porządkuje monografia parafii Błędów.
Gdzie leży Błędów i jak położenie wpłynęło na historię?
Błędów to wieś i siedziba gminy w powiecie grójeckim, w województwie mazowieckim, położona nad Mogielanką - dopływem Pilicy. Miejscowość leży w dolinie, około 7 km od Mogielnicy, 10 km od Białej Rawskiej, 15 km od Grójca i około 60 km od Warszawy.
Nad jaką rzeką leży Błędów?
Błędów leży nad Mogielanką, rzeką będącą dopływem Pilicy. Dolinne położenie porządkuje lokalny krajobraz i pomaga zrozumieć, dlaczego obok starej wsi rozwinęła się później osada fabryczna z własnym Nowym Rynkiem.
Jak odczytać układ Starego Rynku i Nowego Rynku?
Stary Rynek wiąże się z najstarszą częścią Błędowa i dawnym miejscem kościoła, natomiast Nowy Rynek przypomina o XIX-wiecznej osadzie fabrycznej. Dwa rynki są czytelnym śladem dwóch etapów rozwoju: rolniczej wsi oraz osady tworzonej wokół przedsięwzięć Karola Zagórskiego.
- Mogielanka - rzeka wyznaczająca naturalne położenie Błędowa w dolinie.
- Mogielnica - miejscowość oddalona od Błędowa o około 7 km według archiwalnego opisu położenia.
- Grójec - miasto położone około 15 km od Błędowa, ważne dla identyfikacji powiatowej miejscowości.
- Stary Rynek - przestrzeń związana z dawnym kościołem św. Prokopa i pierwotnym centrum osady.
- Nowy Rynek - centrum kojarzone z osadą fabryczną i kościołem Opieki św. Józefa.
W praktyce zwiedzania najlepiej traktować oba rynki jako dwa rozdziały tej samej opowieści, a nie jako dwa niezależne miejsca. Kontekst miejscowości rozwija tekst o gminie Błędów i wsiach nad Mogielanką.
Średniowieczna wieś Błędowskich herbu Półkozic
Średniowieczny Błędów to wieś związana z rodem Błędowskich herbu Półkozic, przy której kościół istniał już w XIV wieku lub wcześniej. Akt erekcji parafii Łęczeszyce z 28 czerwca 1392 r. wymienia rektora kościoła w Błędowie, dlatego data ta wyznacza bezpieczny punkt odniesienia dla dziejów miejscowości.
Od kiedy istnieje kościół w Błędowie?
Kościół w Błędowie istniał najpóźniej 28 czerwca 1392 r., ponieważ tego dnia akt erekcji parafii Łęczeszyce wymienił rektora kościoła w Błędowie. To nie jest data założenia wsi, lecz pewna data potwierdzająca jej wcześniejsze funkcjonowanie.
Akt erekcji parafii Łęczeszyce z 28 czerwca 1392 r. wymienia rektora kościoła w Błędowie. - Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, „Początki parafii”, dostęp 2026.
Co mówią daty 1392, 1407 i 1466?
Daty 1392, 1407-1408 i 1466 wyznaczają trzy ważne punkty średniowiecznej historii Błędowa: obecność kościoła, wzmiankę o plebanie Leboriusie i Gotardzie de Blandowo oraz pierwsze wyraźne potwierdzenie wezwania św. Prokopa.
- 28 czerwca 1392 r. - dokument dotyczący parafii Łęczeszyce wymienia rektora kościoła w Błędowie.
- 1407-1408 - źródła odnotowują plebana Leboriusa oraz dziedzica Gotarda de Blandowo.
- 1466 r. - pojawia się wyraźna wzmianka o wezwaniu św. Prokopa i sporze synów Gotarda o patronat.
- 1510 r. - Błędowscy przeprowadzają gruntowny remont kościoła.
Te daty pokazują ciągłość, której nie widać na pierwszy rzut oka podczas spaceru po dzisiejszym Błędowie. Osobny tekst o roku 1392 i najstarszej wzmiance o kościele rozwija sam dokument i jego znaczenie.
XVII i XVIII wiek: Załuscy, proboszczowie i pożary
XVII i XVIII wiek przyniosły Błędowowi zmianę właścicieli, drewniany kościół opisany podczas wizytacji z 1603 r. oraz serię pożarów. Po zaniku rodu Błędowskich kolatorami zostali Załuscy herbu Junosza, a pamięć o dawnym miejscu utrwalały parafia, szkoła i lokalne księgi.
Co opisała wizytacja z 1603 roku?
Wizytacja bpa Wawrzyńca Goślickiego z 1603 r. opisała drewniany kościół z trzema ołtarzami, kaplicę Matki Bożej Studziańskiej, ossarium i szkołę parafialną. Protokół podał wezwanie św. Michała Archanioła, co pozostaje jedną z najciekawszych zagadek źródłowych Błędowa.
Kiedy pożary zmieniły Błędów?
Najdotkliwsze pożary odnotowano 22 marca 1780 r. oraz 6 kwietnia 1817 r., w Niedzielę Wielkanocną. Ten drugi zniszczył drewniany kościół, plebanię, szpital i księgi, a Msze przez pięć lat odprawiano w kaplicy dworskiej.
- Załuscy herbu Junosza - przejęli rolę kolatorów po zaniku rodu Błędowskich.
- Ks. Tomasz Golian - proboszcz w latach 1739-1773, rodem z parafialnych Golian.
- 1748-1749 - w księdze metrykalnej zapisano szarańczę przepędzaną dźwiękiem kościelnych dzwonów.
- 22 marca 1780 r. - pożar objął między innymi stodoły plebańskie, dom organisty i szpital parafialny.
- 6 kwietnia 1817 r. - ogień strawił drewnianą świątynię oraz ważną część lokalnego archiwum.
Historia Błędowa nie jest prostą linią rozwoju. Odbudowy po ogniu sprawiły, że kolejne pokolenia dosłownie budowały miejscowość na nowo.
Kim był Karol Zagórski i co zbudował w Błędowie?
Karol Zagórski był właścicielem fabryki jedwabiu i piwa angielskiego w Błędowie. Po pożarze z 1817 r. ufundował tymczasowy kościół św. Prokopa, poświęcony 4 lipca 1822 r., a w latach 1827-1830 rozpoczął budowę osady fabrycznej z około 25 rodzinami rzemieślników-kolonistów.
Co produkowano w Błędowie Karola Zagórskiego?
Źródła wiążą Karola Zagórskiego z fabryką jedwabiu i produkcją piwa angielskiego. Te dwie informacje dobrze oddają przemysłowy charakter przedsięwzięcia, które wyraźnie odróżniało XIX-wieczny Błędów od typowej wsi rolniczej.
Jak powstał tymczasowy kościół św. Prokopa?
Po pożarze z 1817 r. Karol Zagórski sfinansował szachulcowy kościół św. Prokopa przy Starym Rynku. Świątynię poświęcono 4 lipca 1822 r., w dzień tradycyjnie łączony z patronem parafii.
- Karol Zagórski - fundator tymczasowego kościoła i twórca osady fabrycznej.
- 4 lipca 1822 r. - data poświęcenia tymczasowego kościoła św. Prokopa.
- Konstrukcja szachulcowa - cecha dawnej świątyni, która zastąpiła kościół spalony w 1817 r.
- Lata 1827-1830 - okres zakładania osady fabrycznej i sprowadzania rodzin rzemieślniczych.
Karol Zagórski połączył odbudowę życia religijnego z próbą gospodarczego przekształcenia miejscowości. Więcej szczegółów zbiera artykuł Karol Zagórski i osada fabryczna.
Osada fabryczna: koloniści, zbór ewangelicki i filia Żyrardowa
Osada fabryczna Błędowa to XIX-wieczna część miejscowości rozwijana przy Nowym Rynku przez Karola Zagórskiego. W latach 1827-1830 sprowadzono około 25 rodzin rzemieślników-kolonistów, a w 1859 r. Błędów był filią fabryki żyrardowskiej, przy parafii liczącej około 3000 wiernych.
Czym była osada fabryczna w Błędowie?
Osada fabryczna była zorganizowaną częścią Błędowa powstałą wokół pracy, nowych mieszkańców i Nowego Rynku. Jej śladami są odmienny układ przestrzenny miejscowości oraz pamięć o drewnianym zborze ewangelickim.
Jaki był związek Błędowa z Żyrardowem?
W 1859 r. Błędów funkcjonował jako filia fabryki żyrardowskiej, co podaje historia osady na oficjalnej stronie parafii. Źródło nie pozwala jednak rozstrzygnąć wszystkich późniejszych losów zakładu, dlatego bezpieczniej mówić o udokumentowanym związku z Żyrardowem niż o jego dalszej historii.
| Cecha | Dawna wieś | Osada fabryczna |
|---|---|---|
| Centrum przestrzeni | Stary Rynek i najstarsze miejsce kościelne | Nowy Rynek związany z przedsięwzięciem Zagórskiego |
| Główne zajęcia | Życie wiejskie i parafialne | Rzemiosło oraz praca powiązana z fabryką jedwabiu |
| Mieszkańcy | Rodziny miejscowe i wsie parafialne | Rzemieślnicy-koloniści, w tym ewangelicy |
| Ślad religijny | Kościół św. Prokopa przy Starym Rynku | Drewniany zbór ewangelicki przy Nowym Rynku |
- Nowy Rynek - przestrzeń, która do dziś przypomina o fabrycznym etapie rozwoju Błędowa.
- Drewniany zbór ewangelicki - znak obecności kolonistów wyznania ewangelickiego w osadzie.
- Żyrardów - miasto, z którego fabryką Błędów był związany jako filia w 1859 r.
- Około 3000 wiernych - liczebność parafii podawana dla 1859 r. w historii osady.
Kto mieszkał w dawnym Błędowie?
Dawny Błędów był miejscowością wielokulturową: obok katolików z Błędowa i 33 wsi żyli tu ewangelicy, potomkowie kolonistów określanych w przekazie jako olędrzy, społeczność żydowska oraz pobytnicy, czyli zesłańcy z czasów carskich. W 1921 r. Żydzi stanowili według archiwalnej monografii około 43% mieszkańców osady.
Kim byli olędrzy w Błędowie?
Olędrzy w opowieści o Błędowie to ewangeliccy koloniści i ich potomkowie związani z XIX-wieczną osadą fabryczną. Pamięć o tej społeczności zachowały nazwy kolonii oraz wzmianki o cmentarzach ewangelickich.
Gdzie mieszkali ewangelicy-koloniści?
Ewangelicy-koloniści byli wiązani z Kolonią Chodnowską, Sadurską, Gołoską, Wilhelmowem, Ignacowem i Pelinowem. Nazwy te są ważnym elementem lokalnej mapy pamięci, ponieważ pokazują, że historia Błędowa wykraczała poza sam rynek i kościół parafialny.
Czy w Błędowie mieszkali Żydzi?
Tak, społeczność żydowska była istotną częścią dawnego Błędowa. Archiwalna monografia podaje, że w 1921 r. stanowiła około 43% mieszkańców osady, a jej śladami były bóżnica przy ulicy Sadurkowskiej i kirkut przy drodze Nowoświeckiej.
- Katolicy - tworzyli wspólnotę parafii obejmującej Błędów oraz 33 wsie gminy.
- Ewangelicy - byli związani z kolonistami, osadą fabryczną i drewnianym zborem przy Nowym Rynku.
- Żydzi w Błędowie - posiadali bóżnicę przy ulicy Sadurkowskiej oraz kirkut przy drodze Nowoświeckiej.
- Abp Stanisław Gall - podczas wizyty 26 grudnia 1933 r. został powitany przy bramie triumfalnej także przez delegację społeczności żydowskiej.
- Pobytnicy - określenie używane w monografii wobec zesłańców przebywających w okolicy w czasach carskich.
Opowieść o trzech wspólnotach nie służy tworzeniu dekoracji historycznej. Pomaga uczciwie zobaczyć Błędów jako miejsce wielu sąsiadujących ze sobą tradycji.
Dlaczego w Błędowie powstały dwa kościoły?
Dwa kościoły w Błędowie są skutkiem sporu o lokalizację nowej świątyni po uzyskaniu zgody na budowę 10 maja 1882 r. Ws ie i proboszcz opowiadali się za Starym Rynkiem, a Jan Chryzostom Kijewski oraz mieszkańcy osady fabrycznej za Nowym Rynkiem.
Jak przebiegał spór o lokalizację kościoła?
Spór rozstrzygał się wokół materiałów budowlanych: według archiwalnej historii chłopi trzykrotnie nocą przewozili je z powrotem na Stary Rynek. Ostatecznie zwyciężyła lokalizacja przy Nowym Rynku, co dało Błędowowi kościół Opieki św. Józefa.
Kiedy zbudowano oba kościoły w Błędowie?
Kościół Opieki św. Józefa powstał w latach 1882-1884, a obecny kościół św. Prokopa przy Starym Rynku według monografii budowano od 11 sierpnia 1934 r. do 11 października 1936 r. Wikipedia podaje dla drugiej świątyni lata 1935-1938, dlatego oba przekazy należy czytać jako rozbieżność źródeł.
- 10 maja 1882 r. - data zgody na budowę nowego kościoła w Błędowie.
- Jan Chryzostom Kijewski - kolator popierający budowę przy Nowym Rynku.
- 1882-1884 - lata budowy kościoła Opieki św. Józefa.
- Jan Koszczyc-Witkiewicz - architekt kościoła św. Prokopa przy Starym Rynku.
- 1934-1936 - daty budowy i poświęcenia małego kościoła podawane przez monografię parafii.
Właśnie dlatego dwa kościoły najlepiej odczytywać jako zapis napięcia między dawną wsią a rosnącą osadą fabryczną, nie jako przypadkowe dublowanie świątyń.
Co działo się w Błędowie w XX wieku?
XX wiek przyniósł Błędowowi rozwój życia społecznego, powstanie nowego kościoła św. Prokopa, wojnę i dramat lokalnej społeczności żydowskiej. W latach 1932-1933 wykonano polichromię kościoła św. Józefa, a 5 września 1941 r. okupanci niemieccy zabrali cztery dzwony.
Co odkryto przy budowie kościoła św. Prokopa?
W 1934 r., przy fundamentach kościoła św. Prokopa, odkryto zbiorową mogiłę około 120 osób. Archiwalna monografia wiąże ją z czasem wojen szwedzkich i wskazuje monetę, ort gdański z 1617 r., jako podstawę datowania.
Jak wyglądał Błędów w czasie wojny?
Wojenny Błędów doświadczył zagłady społeczności żydowskiej, utraty dzwonów oraz obecności niemieckiego punktu obserwacyjnego na wieży w 1943 r. Źródła różnią się co do wywózki Żydów: monografia wskazuje Białą Rawską i rok 1940, a Wikipedia getto warszawskie w lutym 1941 r.
Źródła dotyczące losu Żydów z Błędowa podają odmienne miejsca i daty wywózki: Białą Rawską w 1940 r. albo getto warszawskie w lutym 1941 r. - archiwalna monografia parafii oraz Wikipedia, dostęp 2026.
Co stało się ze zborem ewangelickim po 1944 roku?
Po ewakuacji ewangelików 28 lipca 1944 r. dawny zbór zmienił funkcję. Według monografii w 1947 r. budynek został przekształcony w sklep spółdzielni „Wieśniak”.
- 1932 r. - powstała ochronka parafialna z fundacji Anny Janasz z Dańkowa.
- 1932-1933 - firma Leona Zdziarskiego z Krakowa wykonała polichromię kościoła św. Józefa.
- 5 września 1941 r. - Niemcy zabrali z Błędowa cztery dzwony.
- 1943 r. - wieża kościelna miała służyć jako punkt obserwacji prób rakiet V2.
- 1953 r. - proboszcz utracił prawo nauczania religii w szkole.
Wątek edukacji ma własną, dłuższą historię, którą rozwija materiał o historii szkoły w Błędowie.
Oś czasu Błędowa w 20 datach
Oś czasu Błędowa porządkuje ponad pięć i pół wieku udokumentowanych wydarzeń, od aktu z 1392 r. po decyzje władz z 1953 r. Najważniejsze daty pokazują, że miejscowość rozwijała się przez ciągłość parafii, pożary, osadę fabryczną, współistnienie różnych wspólnot i doświadczenie wojny.
Jakie daty są najważniejsze w historii Błędowa?
Najważniejsze daty to 1392, 1466, 1817, 1822, 1827-1830, 1859, 1882, 1884, 1934-1936, 1941 i 1953. Każda oznacza zmianę, która pozostawiła ślad w układzie miejscowości, kościołach albo pamięci mieszkańców.
| Data | Wydarzenie | Źródło |
|---|---|---|
| 28.06.1392 | Akt erekcji Łęczeszyc wymienia rektora kościoła w Błędowie. | Oficjalna historia parafii |
| 1407-1408 | Wzmianki o plebanie Leboriusie i Gotardzie de Blandowo. | Monografia parafii |
| 1466 | Pierwsza wyraźna wzmianka o wezwaniu św. Prokopa. | Monografia parafii |
| 1510 | Błędowscy remontują kościół. | Oficjalna historia parafii |
| 1603 | Wizytacja bpa Wawrzyńca Goślickiego opisuje drewniany kościół. | Monografia parafii |
| 22.03.1780 | Pożar obejmuje zabudowania plebańskie. | Monografia parafii |
| 6.04.1817 | W Wielkanoc płonie drewniany kościół, plebania i księgi. | Monografia parafii |
| 4.07.1822 | Poświęcenie tymczasowego kościoła św. Prokopa. | Monografia parafii |
| 1827-1830 | Karol Zagórski zakłada osadę fabryczną. | Monografia parafii |
| 1859 | Błędów jest filią fabryki żyrardowskiej. | Oficjalna historia parafii |
| 10.05.1882 | Uzyskano zgodę na budowę nowego kościoła. | Monografia parafii |
| 1884 | Ukończono i poświęcono kościół Opieki św. Józefa. | Oficjalna historia parafii |
| 3.09.1889 | Konsekracja kościoła św. Józefa. | Monografia parafii |
| 1932-1933 | Powstaje polichromia kościoła św. Józefa. | Monografia parafii |
| 11.08.1934 | Położono kamień węgielny pod kościół św. Prokopa. | Monografia parafii |
| 11.10.1936 | Poświęcono kościół św. Prokopa. | Monografia parafii |
| 5.09.1941 | Niemcy zabrali cztery dzwony. | Monografia parafii |
| 28.07.1944 | Ewakuowano ewangelików. | Monografia parafii |
| 1947 | Dawny zbór zamieniono na sklep spółdzielni „Wieśniak”. | Monografia parafii |
| 1953 | Odebrano proboszczowi prawo nauczania religii w szkole. | Monografia parafii |
Dlaczego daty budowy małego kościoła różnią się w źródłach?
Rozbieżność wynika z tego, że monografia parafii podaje okres od sierpnia 1934 r. do października 1936 r., a hasło Wikipedia wskazuje lata 1935-1938. Najuczciwiej zachować oba przekazy i nie zastępować ich jedną, nieuzasadnioną datą.
- Monografia parafii - podaje kamień węgielny 11 sierpnia 1934 r. i poświęcenie 11 października 1936 r.
- Wikipedia - jako źródło pomocnicze podaje lata 1935-1938 dla kościoła św. Prokopa.
- Kościół św. Józefa - daty 1882-1884 są zgodnie wskazywane przez lokalne przekazy i źródło pomocnicze.
- Oś czasu - porządkuje fakty, ale nie usuwa rozbieżności zachowanych w źródłach.
Gmina Błędów dziś: gdzie szukać spraw urzędowych
Gmina Błędów jest jednostką samorządu w powiecie grójeckim, a parafia św. Prokopa Opata należy do archidiecezji warszawskiej i dekanatu mogielnickiego. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem po historii, dlatego bieżące sprawy urzędowe i parafialne trzeba sprawdzać wyłącznie w oficjalnych kanałach.
Gdzie znaleźć ogłoszenia gminy Błędów?
Ogłoszeń gminnych, informacji o sołectwach, naborach i sprawach administracyjnych należy szukać na oficjalnej stronie Urzędu Gminy Błędów. Tam czytelnik znajdzie aktualne komunikaty wraz z datą publikacji.
Jak sprawdzić godziny otwarcia urzędu gminy Błędów?
Godziny pracy urzędu należy sprawdzić bezpośrednio na oficjalnej stronie Urzędu Gminy Błędów lub potwierdzić przed wizytą telefonicznie w urzędzie. Harmonogramy mogą się zmieniać, dlatego historyczny przewodnik nie powinien ich utrwalać jako stałej informacji.
Gdzie sprawdzić aktualne sprawy parafialne?
Aktualne ogłoszenia, plan intencji, kontakt i życie wspólnot należy sprawdzać na oficjalnej stronie parafii: parafiabledow.mkw.pl. Karta Archidiecezji Warszawskiej potwierdza, że parafia św. Prokopa Opata w Błędowie należy do archidiecezji warszawskiej, nie do diecezji radomskiej.
- Urząd Gminy Błędów - właściwe źródło bieżących ogłoszeń, godzin pracy i spraw administracyjnych.
- Parafia św. Prokopa Opata - właściwe źródło aktualnych informacji duszpasterskich.
- Archidiecezja Warszawska - źródło potwierdzające przynależność parafii do dekanatu mogielnickiego.
- Parafiabledow.pl - niezależny serwis historyczny, a nie oficjalna strona parafii ani urzędu.
Najczęściej zadawane pytania
Ile lat ma Błędów?
Najstarszy znany dokument związany z kościołem w Błędowie pochodzi z 28 czerwca 1392 r. Kościół już wtedy istniał, dlatego ponad 630 lat jest bezpiecznym minimum udokumentowanej historii miejscowości.
Czy Błędów był kiedyś miastem?
Dostępne materiały dotyczące Błędowa nie podają informacji o nadaniu praw miejskich. Źródła opisują go jako wieś oraz XIX-wieczną osadę fabryczną związaną z Karolem Zagórskim i Nowym Rynkiem.
Kto założył osadę fabryczną w Błędowie?
Osadę fabryczną założył Karol Zagórski w latach 1827-1830. Sprowadził około 25 rodzin rzemieślników-kolonistów, a przy Nowym Rynku powstał drewniany zbór ewangelicki.
Do jakiej diecezji należy Błędów?
Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie należy do archidiecezji warszawskiej oraz dekanatu mogielnickiego. Aktualne dane organizacyjne publikuje Archidiecezja Warszawska i oficjalna strona parafii.
Gdzie można przeczytać pełną historię parafii Błędów?
Rozdziały dotyczące początków parafii, rodu Błędowskich i osady Błędów znajdują się na oficjalnej stronie parafii. Niezależny serwis streszcza ich treść własnymi słowami i porządkuje ją według tematów.
Czy w Błędowie są zabytki?
Najważniejszymi historycznymi obiektami są kościół Opieki św. Józefa z lat 1882-1884 oraz kościół św. Prokopa projektu Jana Koszczyca-Witkiewicza. Aktualny status ewidencyjny i wpisy należy sprawdzać w bazie Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
Tomasz Kalinowski - autor niezależnego serwisu o historii ziemi grójeckiej, dawnych osadach fabrycznych, kolonistach olędrów i architekturze kościołów z przełomu XIX i XX wieku.
Aktualizacja: październik 2026
Źródła i literatura
- Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, „Początki parafii”, dostęp 27.10.2026.
- Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, „Błędowscy herbu Półkozic”, dostęp 27.10.2026.
- Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, „Osada Błędów”, dostęp 27.10.2026.
- Archidiecezja Warszawska, karta parafii Błędów pw. św. Prokopa Opata, dostęp 27.10.2026.
- Wikipedia, „Błędów (powiat grójecki)”, źródło pomocnicze, dostęp 27.10.2026.
- Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.




