Gmina Błędów - wsie, położenie nad Mogielanką i krótka historia

Spisał: · ostatnia zmiana

Spis rozdziałów

Gmina Błędów w skrócie

Gmina Błędów to gmina wiejska w powiecie grójeckim w województwie mazowieckim. Jej siedziba, wieś Błędów, leży w dolinie Mogielanki, dopływu Pilicy. Według monografii parafii jest to około 7 km od Mogielnicy, 15 km od Grójca i 60 km od Warszawy. Parafię św. Prokopa Opata tworzy Błędów i 33 wsie gminy. Miejscowość ma dwa rynki i dwa kościoły, a jej historia sięga co najmniej 1392 roku.

Do Błędowa przyciągnęły mnie właśnie te dwa rynki, Stary i Nowy, oraz opowieść o sporze z 1882 roku. Wtedy chłopi trzy razy nocą wozili zwiezione materiały budowlane z powrotem na Stary Rynek. Z tej opowieści wyrósł ten tekst. Zebrałem w nim to, co o położeniu, wsiach i dziejach Błędowa mówią źródła: monografia parafii, katalog Archidiecezji Warszawskiej i dane urzędowe. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem. Nie jest stroną gminy ani parafii.

Gdzie leży gmina Błędów?

Gmina Błędów leży na południu województwa mazowieckiego, w powiecie grójeckim. Wieś gminna Błędów znajduje się w dolinie Mogielanki, dopływu Pilicy. Monografia parafii podaje odległości: około 7 km od Mogielnicy, 10 km od Białej Rawskiej, 15 km od Grójca i 60 km od Warszawy (dawna strona parafii, zrzut archiwalny z 2019 r.).

Status administracyjny potwierdza Wikipedia: Błędów to wieś i siedziba gminy w powiecie grójeckim. Urzędowy wykaz jednostek prowadzi rejestr TERYT GUS. To okolica nizinna, poprzecinana sadami. Sama osada leży w obniżeniu terenu, co dobrze widać przy wjeździe od strony Mogielnicy.

Mogielanka: rzeka w dolinie

Monografia parafii pisze krótko: osada leży w dolinie nad Mogielanką. Rzeka uchodzi do Pilicy. Więcej o jej biegu i nazwie piszę w tekście Mogielanka, rzeka Błędowa. Tutaj tylko najważniejsze punkty:

  • Mogielanka to rzeka, nad którą leży wieś gminna Błędów.
  • Mogielanka należy do dorzecza Pilicy, bo jest jej dopływem.
  • Nie myl jej z Mogielnicą. Mogielanka to rzeka, a Mogielnica to sąsiednie miasto i siedziba dekanatu.
  • Dolina rzeki tłumaczy, dlaczego zabudowa Błędowa skupia się w obniżeniu terenu.

Jak daleko jest z Błędowa do Warszawy i Grójca?

Z Błędowa do Warszawy jest około 60 km, a do Grójca około 15 km. Tak podaje monografia parafii. Jej odległości zebrałem w liście, bo przydają się przy planowaniu wycieczki:

  1. Mogielnica: około 7 km, najbliższe miasto i siedziba dekanatu mogielnickiego.
  2. Biała Rawska: około 10 km, to już kierunek na województwo łódzkie.
  3. Grójec: około 15 km, siedziba powiatu grójeckiego.
  4. Warszawa: około 60 km, siedziba Archidiecezji Warszawskiej, do której należy parafia.

Długość konkretnej trasy drogowej zależy od wybranej drogi. Przed wyjazdem sprawdź ją w nawigacji.

Błędów mazowiecki a Pustynia Błędowska: nie mylić

Pustynia Błędowska nie ma nic wspólnego z gminą Błędów w powiecie grójeckim. Nazwę wzięła od innego Błędowa, dziś dzielnicy Dąbrowy Górniczej, na pograniczu Śląska i Małopolski. Wyszukiwarki często mieszają te miejsca:

  • Błędów (powiat grójecki) to wieś gminna nad Mogielanką na Mazowszu, w regionie sadowniczym.
  • Błędów w Dąbrowie Górniczej to dzielnica miasta w województwie śląskim.
  • Pustynia Błędowska to piaszczysty obszar między Śląskiem a Małopolską.
  • W wyszukiwarce dopisuj „powiat grójecki” albo „gmina Błędów”, a trafisz we właściwe miejsce.

Jakie wsie należą do gminy Błędów?

Oficjalną listę miejscowości i sołectw gminy Błędów publikuje rejestr TERYT GUS oraz Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Gminy Błędów. Tylko te dwa źródła są urzędowe. Monografia parafii podaje, że parafię św. Prokopa Opata tworzy Błędów i 33 wsie gminy (dawna strona parafii, zrzut z 2014 r.).

Nie przepisuję tu pełnej listy wsi. Podział na sołectwa może się zmieniać, a urzędowy rejestr jest aktualizowany na bieżąco. Historię poszczególnych miejscowości opisuję osobno w tekście wsie parafii Błędów.

Gmina a parafia: Błędów i 33 wsie

Gmina i parafia to dwie różne mapy. Gmina jest jednostką samorządu, a parafia wspólnotą kościelną. Ich granice nie muszą się pokrywać. Kilka wsi pojawia się w monografii przy konkretnych wydarzeniach:

  • Goliany: z tej wsi pochodził ks. Tomasz Golian, proboszcz w latach 1739-1773.
  • Dańków: Anna Janasz z Dańkowa ufundowała w 1932 r. ochronkę parafialną, a w tutejszym majątku przed 1939 r. odbywały się rekolekcje zamknięte Akcji Katolickiej.
  • Hamernia: działała tu kotlarnia Krausego, z której pochodziła stara miedziana kula na wieży kościoła.
  • Oleśnik: w jego pobliżu leży cmentarz grzebalny o powierzchni około 1,7 ha, z wydzieloną częścią ewangelicką.
  • Mała Wieś: stolarz z tej wsi wykonał ludowy ołtarz w kościele św. Prokopa.

Z którymi parafiami graniczy parafia Błędów?

Według monografii parafia Błędów graniczy z dziewięcioma parafiami. Dlatego mieszkańcy niektórych miejscowości gminy mogą należeć do sąsiedniej parafii. Oto ta dziewiątka:

  • Lipie i Belsk od północy, w kierunku Grójca.
  • Łęczeszyce, wydzielone z Błędowa już w 1392 r., i Goszczyn.
  • Mogielnica, siedziba dekanatu, oraz Lubania.
  • Sadkowice, Biała Rawska i Wilków, od strony zachodniej i południowej.

Jeśli nie wiesz, do której parafii należy twój adres, zapytaj w kancelarii parafii. Granice zna kancelaria, nie urząd gminy.

Dawne kolonie olęderskie

Monografia parafii opisuje osobno ewangelików, potomków kolonistów nazywanych olędrami. Mieszkali we wsiach, których nazwy do dziś zdradzają kolonijny rodowód:

  • Kolonia Chodnowska, Kolonia Sadurska i Kolonia Gołoska.
  • Wilhelmów, Ignaców i Pelinów, z nazwami nadanymi w czasach osadnictwa.
  • Po tych społecznościach zostały cmentarze ewangelickie, wspomniane w monografii.
  • 28 lipca 1944 r. ewangelików ewakuowano. W 1947 r. drewniany zbór przy Nowym Rynku zamieniono na sklep spółdzielni „Wieśniak”.

Skąd się wzięła nazwa Błędów?

Nazwa Błędów najpewniej pochodzi od rodu Błędowskich herbu Półkozic, dawnych dziedziców i kolatorów kościoła. To tak zwana nazwa dzierżawcza, czyli wskazująca właściciela. Taką interpretację przyjmuje autor monografii parafii w rozdziale 1. Ludową legendę o zabłąkanym księciu uznaje za mało prawdopodobną (dawna strona parafii, zrzut z 2014 r.).

Autor monografii parafii wiąże nazwę osady z rodem Błędowskich, a opowieść o księciu, który zabłądził na polowaniu, uznaje za mało prawdopodobną. Monografia parafii Błędów, rozdz. 1, dawna strona parafiabledow.pl, zrzut archiwalny 2014

Czy nazwa Błędów pochodzi od błądzenia?

Nie. Wersja o błądzeniu to legenda, a nie ustalenie źródłowe. Te dwa poziomy łatwo pomylić, więc je rozdzielam:

  • Etymologia źródłowa: nazwa od rodu Błędowskich, poświadczonego w Błędowie od przełomu XIV i XV wieku.
  • Opowieść ludowa: książę zabłądził w czasie polowania, a miejsce wzięło od tego nazwę.
  • Legenda żyje w pamięci mieszkańców. Monografia traktuje ją jako ciekawostkę, nie jako dowód.
  • Rozstrzygają tu dawne zapisy w dokumentach, a nie skojarzenie ze słowem „błądzić”.

Blendowo, Blandowo, Blendow: dawne zapisy

W dawnych dokumentach nazwa występuje w kilku formach. Monografia wymienia trzy:

  1. Blendowo, forma bliska dzisiejszemu brzmieniu.
  2. Blandowo, zapis znany z określenia dziedzica Gotarda „de Blandowo” z lat 1407-1408.
  3. Blendow, forma bez końcowego „-o”.
  4. Błędów, forma dzisiejsza, urzędowa w rejestrze TERYT.

Historia Błędowa w najważniejszych datach

Historia Błędowa jest udokumentowana od 28 czerwca 1392 r. Wtedy akt erekcji parafii w Łęczeszycach, wydany przez biskupa poznańskiego Dobrogosta, wymienia „rektora kościoła” w Błędowie. Kolejne wieki to rządy rodów szlacheckich, pożary, osada fabryczna i dwa kościoły (oficjalna strona parafii, rozdz. 2; monografia parafii). Szczegóły opowiada monografia parafii Błędów, którą czytałem rozdział po rozdziale.

Data Wydarzenie Źródło
28.06.1392 Wzmianka o rektorze kościoła w Błędowie; wydzielenie Łęczeszyc i Belskiej Woli parafiabledow.mkw.pl, rozdz. 2
1466 Pierwsza wyraźna wzmianka o wezwaniu św. Prokopa monografia, rozdz. 13
6.04.1817 W Wielkanoc spłonęły drewniany kościół, plebania, szpital i księgi dawna strona parafii
1827-1830 Karol Zagórski zakłada osadę fabryczną monografia, rozdz. 7; rozdz. 4
1859 Błędów filią fabryki żyrardowskiej; parafia liczy około 3000 wiernych parafiabledow.mkw.pl, rozdz. 4
1882-1884 Budowa kościoła Opieki św. Józefa monografia; Wikipedia
1934-1936 Budowa kościoła św. Prokopa (Wikipedia: 1935-1938) monografia; Wikipedia
1940-1941 Getto w Błędowie i wywózka Żydów monografia; Wikipedia

Błędowscy herbu Półkozic i Załuscy

Kościół w Błędowie istniał już w XIV wieku. Według oficjalnej strony parafii (rozdz. 3) prawdopodobnie ufundowali go Błędowscy herbu Półkozic. Najważniejsze punkty z ich dziejów:

  • W latach 1407-1408 dziedzicem Błędowa był Gotard „de Blandowo”, a plebanem Leborius.
  • W 1466 r. synowie Gotarda spierali się o patronat nad kościołem.
  • W 1510 r. kolatorzy Błędowscy gruntownie wyremontowali świątynię.
  • W XVII i XVIII wieku ród Błędowskich zanikł, a kolatorami zostali Załuscy herbu Junosza.

Osada fabryczna Karola Zagórskiego

Karol Zagórski był właścicielem fabryki jedwabiu i „piwa angielskiego”. W latach 1827-1830 założył w Błędowie osadę fabryczną i sprowadził około 25 rodzin rzemieślników-kolonistów (monografia, rozdz. 7; oficjalna strona parafii, rozdz. 4). Wcześniej, po pożarze z 1817 r., ufundował tymczasowy kościół, poświęcony 4 lipca 1822 r. Jego działalność zmieniła układ miejscowości:

  • Przy Nowym Rynku wyrosła osada fabryczna, obok starego centrum przy Starym Rynku.
  • Koloniści-protestanci postawili przy Nowym Rynku drewniany zbór ewangelicki.
  • W 1859 r. Błędów działał jako filia fabryki żyrardowskiej.
  • Dwa rynki to do dziś najbardziej czytelny ślad epoki Zagórskiego.

Wielokulturowy Błędów: katolicy, ewangelicy, Żydzi

Według monografii w 1921 r. Żydzi stanowili około 43% mieszkańców osady. Społeczność żydowska miała bóżnicę przy ul. Sadurkowskiej i kirkut przy drodze Nowoświeckiej. Obok żyli katolicy, ewangelicy-olędrzy oraz prawosławni, którym monografia poświęca część rozdziału 7. Z tamtej historii:

  • 26 grudnia 1933 r. delegacja społeczności żydowskiej witała abp. Stanisława Galla przy bramie triumfalnej.
  • W latach 1940-1941 Niemcy utworzyli getto w Błędowie.
  • Źródła różnią się co do wywózki. Monografia mówi o przesiedleniu do Białej Rawskiej w 1940 r., a Wikipedia o wywiezieniu do getta warszawskiego w lutym 1941 r.
  • Ewangelików ewakuowano latem 1944 r., a ich zbór po wojnie zmienił przeznaczenie.

Pożary i odbudowy: 1780, 1817, 1824

Ogień kilka razy niszczył serce Błędowa. Monografia notuje trzy wielkie pożary:

  1. 22 marca 1780 r. spłonęły stodoły plebańskie, dom organisty i szpital parafialny.
  2. 6 kwietnia 1817 r., w Niedzielę Wielkanocną, spłonęły kościół, plebania, szpital i księgi. Przez pięć lat Msze odprawiano w kaplicy dworskiej.
  3. 18 stycznia 1824 r. paliła się plebania. Zginęła wtedy m.in. księga wizytacji.
  4. Przy fundamentach nowego kościoła w 1934 r. odkryto zbiorową mogiłę około 120 osób. Moneta, ort gdański z 1617 r., wskazuje na czasy wojen szwedzkich.

Dlaczego gmina Błędów słynie z sadów?

Gmina Błędów leży w zagłębiu sadowniczym wokół Grójca, gdzie jabłonie są podstawą gospodarki wielu rodzin. Sady widać w krajobrazie i w życiu religijnym: parafia organizuje dziękczynne owocobranie. Rzetelne dane o powierzchni upraw podaje GUS w Powszechnym Spisie Rolnym 2020 i w Banku Danych Lokalnych.

Więcej o tradycji sadowniczej piszę w tekście sady w gminie Błędów. Tu przypominam tylko, że sady grójeckie to krajobraz, który łatwo zauważyć, a trudno opisać liczbami bez urzędowej tabeli.

Czym jest owocobranie?

Owocobranie to dziękczynienie sadowników za zbiory, połączone z Mszą św. Według ogłoszeń parafii z października 2026 r. zaplanowano je na sumie 8 listopada 2026 r. (parafiabledow.mkw.pl). Co odróżnia ten zwyczaj:

  • Odbywa się jesienią, po zakończeniu zbiorów jabłek.
  • Ma charakter dziękczynny i należy do lokalnej pobożności, a nie do ogólnokościelnego kalendarza liturgicznego.
  • Łączy życie parafii z rytmem pracy w sadach.
  • Terminy w kolejnych latach podaje oficjalna strona parafii w ogłoszeniach.

Skąd brać rzetelne dane o sadach?

Najpierw z GUS, potem z innych źródeł. W dawnej monografii parafii pojawia się twierdzenie, że gmina to największy obszar sadowniczy w Europie. Nie powtarzam go jako faktu, bo autor nie podał źródła. Gdzie szukać danych:

  • Powszechny Spis Rolny 2020 (GUS): powierzchnia sadów w podziale na gminy.
  • Bank Danych Lokalnych GUS: tabele rolnicze z rokiem odniesienia.
  • BIP Urzędu Gminy Błędów: dokumenty strategiczne gminy.
  • Monografia parafii: kontekst historyczny, ale nie statystyka.

Dwa kościoły w Błędowie: co zobaczyć

W Błędowie stoją dwa kościoły jednej parafii. Neobarokowy kościół Opieki św. Józefa przy Nowym Rynku z lat 1882-1884 jest parafialny. Kościół św. Prokopa Opata przy Starym Rynku zaprojektował Jan Koszczyc-Witkiewicz w stylu ludowym z elementami zakopiańskimi. Parafia należy do Archidiecezji Warszawskiej i dekanatu mogielnickiego (archwwa.pl).

Parafia pw. św. Prokopa Opata w Błędowie należy do dekanatu mogielnickiego Archidiecezji Warszawskiej, a jej adres to Stary Rynek 13, 05-620 Błędów. Archidiecezja Warszawska, katalog parafii, archwwa.pl, stan 2026

Siedzibą dekanatu jest Mogielnica. Na dawnej stronie parafii z 2019 r. jako parafię dziekana wymieniono kościół św. Floriana. Więcej o sąsiadach pisze tekst parafia św. Floriana w Mogielnicy i jej związki z Błędowem.

Dlaczego w Błędowie są dwa kościoły?

Dwa kościoły to skutek sporu z 1882 r. o miejsce budowy nowej świątyni. Dawna strona parafii opisuje go tak:

  1. 10 maja 1882 r. przyszła zgoda na budowę nowego kościoła w miejsce zrujnowanego tymczasowego z 1822 r.
  2. Wsie i proboszcz chcieli budować przy Starym Rynku, a kolator Jan Chryzostom Kijewski i mieszkańcy osady przy Nowym Rynku.
  3. Chłopi trzy razy nocą przewozili zwiezione materiały z powrotem na Stary Rynek.
  4. W końcu ustąpili i przy Nowym Rynku stanął kościół św. Józefa.
  5. Na starym miejscu, przy dawnym cmentarzu przykościelnym, w latach 30. XX w. zbudowano mały kościół św. Prokopa.

Kościół Opieki św. Józefa przy Nowym Rynku

Kościół zaprojektował D. Prussak, a Adolf Bannerth z Mszczonowa wprowadził korekty i wykonał budowę. Świątynię poświęcono w 1884 r., a konsekrował ją 3 września 1889 r. abp Wincenty Teofil Chościak-Popiel. Na co zwrócić uwagę:

  • Fasada z ośmioma posągami z piaskowca: czterej ewangeliści, śś. Piotr i Paweł oraz w niszach śś. Wojciech i Stanisław.
  • Polichromia firmy Leona Zdziarskiego z Krakowa z lat 1932-1933, w tonacji złocisto-białej, z ośmioma polskimi świętymi w lunetach.
  • Kaplica z kopią Matki Bożej Anielskiej według Murilla i organy z końca XIX w. z figurą Dawida z harfą.
  • Figura Niepokalanej przed bramą z 1904 r.

Kościół św. Prokopa Opata przy Starym Rynku

Kamień węgielny położono 11 sierpnia 1934 r., a poświęcenie odbyło się 11 października 1936 r. Według monografii to pierwsza świątynia zaprojektowana w całości przez Jana Koszczyca-Witkiewicza, autora gmachu SGH. Warte obejrzenia:

  • Dwanaście witraży z powojami, groszkami, baziami i dziką różą, wykonanych w 1938 r. przez firmę Antoniego Pacholczyka.
  • Matka Boża w stroju ludowym z Dzieciątkiem w witrażu prezbiterium.
  • Miedziany hełm, kula i krzyż przeniesione na wieżę ze starego kościoła.
  • Obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, ukoronowany wotywnie 7 lipca 1946 r.
Cecha Kościół Opieki św. Józefa Kościół św. Prokopa Opata
Rynek Nowy Rynek Stary Rynek
Funkcja parafialny („duży kościół”) filialny („mały kościół”)
Lata budowy 1882-1884 1934-1936 (Wikipedia: 1935-1938)
Projekt D. Prussak, A. Bannerth Jan Koszczyc-Witkiewicz
Styl neobarok ludowy z elementami zakopiańskimi

Gdzie sprawdzić ogłoszenia i sprawy urzędowe gminy?

Ogłoszenia, wnioski, przetargi i oferty pracy Urzędu Gminy Błędów publikuje oficjalna strona gminy i jej Biuletyn Informacji Publicznej. Sprawy parafialne, takie jak metryki, chrzty i śluby, załatwia kancelaria parafii, której aktualne informacje są na parafiabledow.mkw.pl. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem: nie prowadzi spraw gminnych ani parafialnych.

Jakie są godziny otwarcia Urzędu Gminy Błędów?

Aktualne godziny pracy Urzędu Gminy Błędów podaje wyłącznie BIP i oficjalna strona gminy. Nie przepisuję ich, bo mogą się zmienić. Co zrobić przed wizytą:

  1. Otwórz BIP Urzędu Gminy Błędów i znajdź zakładkę z danymi kontaktowymi.
  2. Sprawdź godziny pracy wydziału, którego dotyczy sprawa.
  3. Przed przyjazdem zadzwoń do urzędu i potwierdź, czy sprawę załatwisz na miejscu.
  4. Obwieszczenia o licytacjach komorniczych znajdziesz na portalu licytacji Krajowej Rady Komorniczej.
  5. Mapy granic i działek pokazuje geoportal krajowy.

Sprawy parafialne: kancelaria, nie urząd

Dokumenty kościelne wydaje kancelaria parafii, w której przyjęto sakrament. Ofiara przy takich sprawach jest dobrowolna. Najczęstsze sytuacje:

  • Metryka chrztu do ślubu lub bierzmowania: kancelaria parafii chrztu.
  • Przynależność parafialna adresu: kancelaria parafii, nie urząd gminy.
  • Godziny kancelarii i Mszy: ogłoszenia na parafiabledow.mkw.pl. Według katalogu archidiecezji adres parafii to Stary Rynek 13.
  • Termin odpustu: ogłoszenia parafii, bo daty mogą się przesuwać.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Błędów jest miastem?

Nie, Błędów jest wsią i siedzibą gminy wiejskiej w powiecie grójeckim. W XIX wieku rozwinął się jako osada fabryczna Karola Zagórskiego, dlatego ma dwa rynki: Stary i Nowy. Ten układ przestrzenny przypomina małe miasteczko, ale nie wiąże się z prawami miejskimi.

Do jakiej parafii należą mieszkańcy gminy Błędów?

Monografia podaje, że parafię św. Prokopa Opata tworzy Błędów i 33 wsie gminy. Część okolicy może należeć do sąsiednich parafii, na przykład Lipia czy Mogielnicy. Przynależność konkretnego adresu najlepiej potwierdzić w kancelarii parafii.

Ilu mieszkańców ma gmina Błędów?

Aktualną liczbę ludności gminy podaje Bank Danych Lokalnych GUS, aktualizowany co roku. Nie podaję liczby bez roku, bo dane się zmieniają. W BDL wybierz gminę Błędów w powiecie grójeckim i sprawdź najnowszy dostępny rok.

Gdzie znaleźć mapę gminy Błędów?

Mapy granic, sołectw i planowania przestrzennego publikuje gmina w BIP, a dane ewidencyjne pokazuje geoportal krajowy. Do zwiedzania wystarczy zwykła mapa z zaznaczonym Starym i Nowym Rynkiem. Oba kościoły dzieli krótki spacer.

Do jakiej diecezji należy Błędów?

Parafia w Błędowie należy do Archidiecezji Warszawskiej, a nie do diecezji radomskiej. Potwierdzają to katalog archwwa.pl i oficjalna strona parafii. Część mediów opisywała Błędów w dziale „Radom”, co bywa źródłem pomyłek.

Kiedy jest odpust w Błędowie?

Według tradycji opisanej w monografii odpust ku czci św. Prokopa Opata przypada w najbliższą niedzielę po 4 lipca. Dawniej towarzyszyły mu loteria fantowa i bufety, z których finansowano budowę małego kościoła. Termin w danym roku sprawdź w ogłoszeniach na parafiabledow.mkw.pl.

Czy kościoły w Błędowie są zabytkami?

Kościół św. Józefa w 1934 r. uznał za zabytek konserwator dr J. Kluss, jak podaje monografia parafii. Aktualne wpisy do rejestru zabytków znajdziesz w serwisie zabytek.pl Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Oba kościoły warto obejrzeć z zewnątrz i w środku, pamiętając o porze nabożeństw.

Tomasz Kalinowski - zajmuje się historią ziemi grójeckiej: dawnymi osadami fabrycznymi, kolonistami olędrami i architekturą kościołów z przełomu XIX i XX wieku.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. GUS, rejestr TERYT: urzędowy wykaz miejscowości i jednostek podziału terytorialnego, 2026.
  2. GUS, Bank Danych Lokalnych: ludność i rolnictwo w gminie Błędów, 2026.
  3. Archidiecezja Warszawska, parafia Błędów, św. Prokopa Opata, 2026.
  4. Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, historia parafii, rozdz. 2-4, oficjalna strona parafii, 2026.
  5. Monografia parafii Błędów (14 rozdziałów i opis architektoniczny), dawna strona parafiabledow.pl, zrzuty Internet Archive z lat 2014-2019.
  6. Wikipedia, Błędów (powiat grójecki), 2026.
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, hasło Błędów, Warszawa 1880.
  8. Zdjęcie wyróżniające: MOs810, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons, strona pliku.
Tomasz Kalinowski, autor serwisu Kościoły Błędowa
Tomasz Kalinowski

Tomasz Kalinowski zajmuje się historią ziemi grójeckiej: dawnymi osadami fabrycznymi, kolonistami olędrami i architekturą kościołów z przełomu XIX i XX wieku. Do Błędowa przyciągnęły go dwa kościoły przy dwóch rynkach i opowieść o sporze z 1882 roku, w którym chłopi nocą wozili materiały z powrotem na Stary Rynek. Nie jest księdzem, historykiem z tytułem naukowym ani architektem. Pracuje na tym, co da się sprawdzić: monografii parafii zachowanej w Internet Archive, katalogu Archidiecezji Warszawskiej i artykułach encyklopedycznych. W kronice oddziela fakty potwierdzone od przekazów i legend, a każdą zmianę w tekstach odnotowuje z datą. Spisuje kronikę parafii, przewodniki po obu kościołach i poradnik o sakramentach.

Articles: 38