Święty Józef z Kupertynu - inny święty o tym samym imieniu

Spisał: Tomasz Kalinowski · ostatnia zmiana 28.10.2026

Spis rozdziałów

Święty Józef z Kupertynu (Giuseppe Maria Desa, 1603-1663) to włoski franciszkanin konwentualny i kapłan z Copertino w Apulii. Zmarł 18 września 1663 r. w Osimo, a w 1767 r. kanonizował go Klemens XIII. Uchodzi za patrona uczniów, studentów, zdających egzaminy i lotników. To inny święty niż św. Józef, oblubieniec Maryi, patron kościoła w Błędowie.

Gdy opowiadam o kościele Opieki św. Józefa przy Nowym Rynku w Błędowie, często słyszę pytanie, czy to ten Józef „od egzaminów”. Nie ten. Poniżej rozplątuję obie postacie i oddzielam legendy od nauki Kościoła.

Kim był święty Józef z Kupertynu?

Józef z Kupertynu to franciszkanin konwentualny z XVII wieku. Urodził się 17 czerwca 1603 r. w Copertino (po polsku Kupertyn) na południu Włoch, a zmarł 18 września 1663 r. w Osimo. Martyrologium Rzymskie (wyd. 2004) wpisuje go pod dniem śmierci, 18 września. Biografowie opisują jego trudności w nauce, ekstazy i bardzo proste życie.

Józef z Kupertynu historia: od Copertino do Osimo

Giuseppe Desa urodził się w ubogiej rodzinie stolarza. Jako chłopiec długo chorował, w szkole radził sobie słabo, a otoczenie uważało go za roztargnionego. Jego życie wiodło przez kilka włoskich klasztorów, bo przełożeni i władze kościelne wiele razy go przenosili.

• Copertino (Apulia) - tu urodził się 17 czerwca 1603 r. i tu próbował po raz pierwszy wstąpić do zakonu.
• Grottella pod Copertino - w tym klasztorze franciszkanów konwentualnych przyjęto go najpierw do prac domowych, a potem do formacji zakonnej.
• Asyż - w mieście św. Franciszka spędził kilkanaście lat w klasztorze przy bazylice.
• Pietrarubbia i Fossombrone - do tych ustronnych klasztorów go odsunięto, żeby ograniczyć napływ ciekawskich.
• Osimo (Marche) - w ostatnim klasztorze zmarł 18 września 1663 r. i tu wierni czczą jego grób.

Jak Giuseppe Desa został franciszkaninem i kapłanem?

Najpierw odprawiono go z jednego zakonu, bo uznano, że nie nadaje się do życia we wspólnocie. Przyjęli go dopiero bracia z Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych (OFMConv), początkowo do pracy przy stajni i w kuchni. Mimo kłopotów z nauką przeszedł kolejne etapy formacji i w 1628 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Co biografowie piszą o ekstazach i lewitacjach?

Przekazy biograficzne i akta procesu kanonizacyjnego opisują liczne ekstazy podczas Mszy i modlitwy, a także unoszenie się nad ziemią. Traktuję je jako treść źródeł hagiograficznych, a nie jako fakty potwierdzone metodą naukową. Z powodu tych relacji władze kościelne badały jego sprawę i ograniczały mu kontakt z tłumami.

Kiedy Józefa z Kupertynu beatyfikowano i kanonizowano?

Papież Benedykt XIV beatyfikował go w 1753 r., a Klemens XIII kanonizował w 1767 r., ponad sto lat po jego śmierci.

Józef z Kupertynu a święty Józef, opiekun Jezusa: czym się różnią?

Św. Józef, oblubieniec Maryi i opiekun Jezusa, to postać z Ewangelii (Mt 1,18-25; Łk 2,41-52), czczona w uroczystość 19 marca. Św. Józef z Kupertynu to włoski franciszkanin z XVII wieku, wspominany 18 września. Kościół Opieki św. Józefa w Błędowie, zbudowany w latach 1882-1884, ma za patrona pierwszego z nich.

Co mówi Ewangelia o św. Józefie, oblubieńcu Maryi?

Ewangelie nie przytaczają ani jednego słowa wypowiedzianego przez Józefa. Pokazują go przez czyny: przyjmuje Maryję, nadaje imię Dziecku, ucieka z rodziną do Egiptu i szuka dwunastoletniego Jezusa w świątyni. Szerzej piszę o tym w tekście kim był święty Józef według Ewangelii.

„Zbudziwszy się ze snu, Józef uczynił tak, jak mu polecił anioł Pański: wziął swoją Małżonkę do siebie” Mt 1,24, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 2000

Jak wygląda porównanie dwóch Józefów w tabeli?

Wspólne jest tylko imię. Najważniejsze różnice zebrałem w jednym zestawieniu:

Cecha	Św. Józef, oblubieniec Maryi	Św. Józef z Kupertynu
Epoka	I wiek, Nazaret i Betlejem	1603-1663, Włochy
Stan życia	Mąż Maryi, cieśla, opiekun Jezusa	Franciszkanin konwentualny, kapłan
Źródła wiedzy	Ewangelie Mateusza i Łukasza	Hagiografia, akta procesu kanonizacyjnego
Dzień w kalendarzu	19 marca (uroczystość), 1 maja (wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika)	18 września (Martyrologium Rzymskie)
Patronaty zwyczajowe	Kościół powszechny, rodziny, robotnicy, dobra śmierć	Uczniowie, studenci, zdający egzaminy, lotnicy
Związek z Błędowem	Patron kościoła Opieki św. Józefa przy Nowym Rynku	Brak

Jest jeszcze trzeci Józef, łatwy do pomylenia z obydwoma: święty Józef Bilczewski, arcybiskup lwowski, kanonizowany w 2005 r.

Dlaczego kościół w Błędowie nie jest pod jego wezwaniem?

Wezwanie „Opieki św. Józefa” odnosi się do opieki, jaką oblubieniec Maryi roztaczał nad Świętą Rodziną. Kościół przypisuje mu ją także wobec wspólnoty wierzących. Pius IX ogłosił go w 1870 r. patronem Kościoła powszechnego, a w Błędowie świątynię pod tym wezwaniem zaczęto budować dwanaście lat później. Kilka faktów o samym kościele według monografii parafii zachowanej na dawnej stronie parafii (zrzut z 2014 r.):

• Lata budowy - 1882-1884, poświęcenie w 1884 r., konsekracja 3 września 1889 r.
• Projekt - autorem był D. Prussak, a Adolf Bannerth z Mszczonowa poprawił projekt i budował kościół.
• Fundusze - kolator Jan Chryzostom Kijewski pokrył około połowy kosztów, resztę złożyli parafianie.
• Styl - neobarokowa, trójnawowa świątynia z wieżą wtopioną w fasadę i ośmioma posągami z piaskowca.

Jaki święty jest patronem egzaminów?

W tradycji katolickiej patronem egzaminów jest św. Józef z Kupertynu, franciszkanin z XVII wieku, który mimo trudności w nauce zdał egzaminy przed święceniami. Ten patronat wynika ze zwyczaju, a nie z dogmatu. Modlitwa do świętego jest prośbą o wstawiennictwo u Boga (KKK 956) i nie zastępuje nauki.

Skąd patronat nad uczniami i studentami?

Z jednej historii, którą powtarzają biografie. Według przekazu hagiograficznego na egzaminie przed diakonatem Józef dostał do objaśnienia akurat ten fragment Ewangelii, który znał najlepiej. Na egzaminie przed kapłaństwem biskup był zadowolony z odpowiedzi pierwszych kandydatów i dopuścił do święceń całą grupę bez dalszych pytań. Uczniowie od pokoleń widzą w nim kogoś, kto rozumie stres przed sprawdzianem.

W Polsce o patrona egzaminów najczęściej pyta się w kilku okresach:

• Maj - matury i egzaminy ósmoklasisty.
• Styczeń i luty - zimowa sesja na uczelniach.
• Czerwiec - sesja letnia i egzaminy zawodowe.
• Wrzesień - poprawki, w tym samym miesiącu co wspomnienie świętego 18 września.

Czy patronat świętego to nauka Kościoła?

Nie, to zwyczaj pobożności. Nauką Kościoła jest sama cześć świętych i ich wstawiennictwo: według Katechizmu (KKK 828) kanonizacja ukazuje świętych jako wzory i orędowników. To, że jeden święty „opiekuje się” lotnikami, a inny studentami, wynika z ich życiorysów i z praktyki wiernych, a nie z orzeczenia doktrynalnego.

Parafraza: święci, ściśle zjednoczeni z Chrystusem w niebie, nie przestają wstawiać się za nami u Ojca, ofiarując zasługi zdobyte na ziemi. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, Pallottinum 1994

Kim jest patron samolotów?

Zwyczajowo za patrona samolotów, lotników, pilotów i pasażerów uchodzi św. Józef z Kupertynu, ze względu na przekazy o jego lewitacjach. Oficjalną patronką lotników jest natomiast Matka Boża Loretańska, którą ogłosił nią papież Benedykt XV w 1920 r. Oba patronaty funkcjonują równolegle.

Dlaczego lotnicy wybrali Józefa z Kupertynu?

Skojarzenie jest proste: biografowie piszą, że ten święty unosił się w powietrzu. Patronat wyrósł z pobożności, a nie z dekretu, więc nie da się wskazać daty jego ustanowienia. Najczęściej spotyka się go w kilku formach:

• Obrazki i medaliki dla pilotów - z wizerunkiem zakonnika unoszącego się przed ołtarzem.
• Modlitwy przed podróżą samolotem - w prywatnych modlitewnikach.
• Kaplice lotniskowe - bywa tam przedstawiany obok Matki Bożej Loretańskiej.
• Środowiska lotnicze we Włoszech - tam jego kult jest najżywszy.

Czym różni się patronat Matki Bożej Loretańskiej?

Opiera się na akcie papieskim. Benedykt XV ogłosił Matkę Bożą Loretańską patronką lotników w 1920 r., nawiązując do tradycji o przeniesieniu Domku Nazaretańskiego do Loreto. Józef z Kupertynu nie ma takiego dokumentu, więc jego patronat pozostaje zwyczajowy.

Jaka jest modlitwa do św. Józefa z Kupertynu?

Modlitwa do św. Józefa z Kupertynu to prośba o wstawiennictwo u Boga, najczęściej przed nauką i egzaminem. Nie ma jednego obowiązującego tekstu. Sprawdzone wersje publikują franciszkanie konwentualni i modlitewniki z kościelnym imprimatur. Tam najlepiej szukać tekstu, a nie w przypadkowych łańcuszkach w sieci.

Typowa modlitwa przed egzaminem ma powtarzalny układ:

1. Wezwanie - zwracamy się do świętego i przypominamy jego trudności w nauce.
2. Prośba o światło - o jasność umysłu, pamięć i spokój.
3. Prośba o wstawiennictwo - żeby święty przedstawił sprawę Bogu.
4. Zawierzenie - przyjęcie wyniku, jakikolwiek będzie.
5. Zakończenie - zwykle „przez Chrystusa, Pana naszego. Amen” albo „Chwała Ojcu”.

Jak brzmi litania do Józefa z Kupertynu?

Litania do Józefa z Kupertynu krąży w kilku wersjach do odmawiania prywatnego. Jej wezwania nawiązują do jego pokory, posłuszeństwa i ekstaz, a odpowiedź brzmi „módl się za nami”. We wspólnotach publicznie odmawia się litanie zatwierdzone przez Stolicę Apostolską. Wśród nich jest Litania do św. Józefa, oblubieńca Maryi, ale nie ma litanii do Józefa z Kupertynu.

Modlitwa przed egzaminem a nauka: jak to rozumieć

Modlitwa nie zastępuje nauki i nie gwarantuje wyniku. Katechizm nazywa zabobonem przypisywanie skuteczności samym formułom czy znakom, niezależnie od postawy wewnętrznej (KKK 2111). Modlitwa przed egzaminem przypomina rozmowę z kimś bliskim przed trudnym dniem. Uspokaja i porządkuje myśli. Dat z historii jednak za nikogo nie powtórzy.

Kiedy modlić się do patrona egzaminów?

Uczniowie i studenci najczęściej łączą modlitwę z kolejnymi etapami przygotowań:

1. Przed rozpoczęciem nauki - krótka prośba o skupienie na początku dnia.
2. Wieczorem przed egzaminem - modlitwa o dobry sen i spokojną głowę.
3. Przed wejściem na salę - krótkie westchnienie, choćby „św. Józefie z Kupertynu, módl się za mną”.
4. Po ogłoszeniu wyników - dziękczynienie, także wtedy, gdy wynik nie jest wymarzony.
5. Za innych - rodzice i dziadkowie modlą się za dzieci zdające maturę.

Kiedy przypada wspomnienie św. Józefa z Kupertynu?

Wspomnienie św. Józefa z Kupertynu przypada 18 września, w rocznicę jego śmierci w Osimo w 1663 r. Pod tym dniem wpisuje go Martyrologium Rzymskie (wyd. 2004). Obchodzi się je głównie w rodzinie franciszkańskiej. W polskich parafiach diecezjalnych 18 września ma pierwszeństwo inny święty.

Dlaczego 18 września?

Kościół od starożytności wspomina świętych w dniu ich śmierci, który nazywa dniem narodzin dla nieba (łac. dies natalis). Józef zmarł w klasztorze w Osimo 18 września 1663 r., stąd ta data.

Czy Józef z Kupertynu jest w polskim kalendarzu liturgicznym?

W kalendarzu parafii diecezjalnych w Polsce zwykle go nie ma, bo 18 września obchodzimy święto św. Stanisława Kostki, patrona Polski i młodzieży. Szczegóły na dany rok podaje kalendarz liturgiczny zatwierdzany przez Konferencję Episkopatu Polski. Obchody ku czci Józefa z Kupertynu spotkasz najczęściej w kilku miejscach:

• Kościoły franciszkanów konwentualnych - wspomnienie jest w ich kalendarzu zakonnym.
• Osimo - w sanktuarium z grobem świętego obchodzi się 18 września.
• Copertino - w mieście rodzinnym kult trwa od XVII wieku.
• Duszpasterstwa akademickie - czasem przypominają o patronie na początku roku akademickiego.

Ikona, medalik i film: jak przedstawia się Józefa z Kupertynu?

W sztuce Józef z Kupertynu pojawia się najczęściej w ciemnym habicie franciszkanów konwentualnych, uniesiony w ekstazie przed ołtarzem, krzyżem albo obrazem Maryi. Te same motywy powtarzają medaliki i obrazki. Jego życiorys trafił też do kina w filmie „The Reluctant Saint” z 1962 r.

Jak przedstawia się Józefa z Kupertynu na ikonach?

Ikonografia trzyma się kilku stałych elementów, po których łatwo odróżnić go od innych świętych Józefów:

• Habit ze sznurem - znak przynależności do franciszkanów konwentualnych.
• Postać uniesiona nad ziemią - nawiązanie do przekazów o lewitacjach.
• Ołtarz lub tabernakulum - przypomnienie ekstaz podczas Mszy.
• Obraz Maryi - znak jego szczególnej pobożności maryjnej.
• Brak lilii i Dzieciątka - te atrybuty należą do oblubieńca Maryi.

Jeśli chcesz porównać te motywy z wyobrażeniami opiekuna Jezusa, przeczytaj tekst o tym, jakie są atrybuty św. Józefa w sztuce.

Medaliki i obrazki jako sakramentalia

Medalik z Józefem z Kupertynu to sakramentalium, a nie amulet. To znak ustanowiony przez Kościół, który ma pomagać w modlitwie. Katechizm (KKK 1667-1670) wyjaśnia, że sakramentalia przygotowują do przyjęcia łaski i nie działają same z siebie. Medalik w piórniku przed maturą przypomina o modlitwie. Za wynik nie odpowiada.

Czy powstał film o Józefie z Kupertynu?

Tak. Najbardziej znana fabularna biografia to „The Reluctant Saint” z 1962 r. w reżyserii Edwarda Dmytryka, z Maximilianem Schellem w roli głównej. Film pokazuje świętego jako niezdarnego, prostego zakonnika i opiera się na biografiach hagiograficznych. Traktuję go więc jako opowieść, a nie jako źródło historyczne.

Czego uczy postać Józefa z Kupertynu?

Józef z Kupertynu pokazuje, że świętość nie zależy od wyników w nauce ani od talentów. Sobór Watykański II w konstytucji Lumen gentium (1964, nr 40) uczy, że do pełni życia chrześcijańskiego są powołani wszyscy wierni, bez względu na stan i zawód.

Pokora i wytrwałość w nauce

W jego życiorysie najbardziej przemawia do mnie nie lewitacja, tylko upór chłopaka, którego odprawiono z zakonu, a on zapukał do innej furty i przyjął najprostszą pracę. Kilka lekcji, które z tej historii wyciągają biografowie i czytelnicy:

• Porażka nie zamyka drogi - jeden zakon go odrzucił, w innym został kapłanem.
• Prosta praca ma wartość - zaczynał od stajni i kuchni klasztornej.
• Posłuszeństwo bez goryczy - przyjmował kolejne przenosiny do odległych klasztorów.
• Nauka krok po kroku - braki nadrabiał latami, a nie jednym zrywem.

Świętość dla ludzi o różnych zdolnościach

Kościół czci zarówno Tomasza z Akwinu, jeden z największych umysłów średniowiecza, jak i Józefa z Kupertynu, który z trudem zdawał egzaminy. Obaj są świętymi.

Parafraza: wszyscy wierni, jakiegokolwiek stanu i zawodu, są powołani do pełni życia chrześcijańskiego i doskonałej miłości. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna Lumen gentium, nr 40, 1964

Lumen gentium w nr 50 dodaje, że cześć oddawana świętym prowadzi do Chrystusa, a nie zatrzymuje się na nich. Jeśli po lekturze ciągnie cię z powrotem do Józefa z Nazaretu, sprawdź, czyim patronem jest święty Józef. Przeczytaj też, jak święty Józef patron rodzin wpisał się w domową modlitwę.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Józef był święty?

Tak. Św. Józefa, oblubieńca Maryi, czci się jako świętego od wieków, a jego uroczystość przypada 19 marca. Józef z Kupertynu to inny święty, włoski franciszkanin z XVII wieku, którego w 1767 r. kanonizował Klemens XIII.

O co prosić św. Józefa?

Św. Józefa, opiekuna Jezusa, tradycyjnie prosi się najczęściej o opiekę nad rodziną, o pracę i o dobrą śmierć. Józefa z Kupertynu wierni proszą zwykle o pomoc w nauce i spokój w czasie egzaminów. W obu przypadkach modlitwa jest prośbą o wstawiennictwo u Boga (KKK 956).

Gdzie jest pochowany Józef z Kupertynu?

W Osimo, w regionie Marche we Włoszech, gdzie zmarł 18 września 1663 r. Jego grób znajduje się w kościele franciszkanów konwentualnych, który stał się sanktuarium jego imienia.

Skąd polska nazwa „z Kupertynu”?

„Kupertyn” to dawne spolszczenie nazwy włoskiego miasta Copertino w Apulii. Podobnie mówimy „z Asyżu” zamiast „z Assisi”. W polskich modlitewnikach i kalendarzach obie formy, Józef z Kupertynu i Józef z Copertino, oznaczają tę samą osobę.

Czy można modlić się do Józefa z Kupertynu za kogoś, kto zdaje egzamin?

Tak. Modlitwa wstawiennicza za innych to jedna z najstarszych form modlitwy chrześcijańskiej, a Katechizm opisuje wstawiennictwo świętych w nr 956 i 2683. Rodzice, dziadkowie czy przyjaciele mogą prosić świętego o spokój i jasny umysł dla zdającego. Modlitwa wspiera przygotowanie, ale go nie zastępuje.

Źródła i literatura

1. Martyrologium Romanum, editio altera, Typis Vaticanis, 2004, wpis pod dniem 18 września.
2. Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. II, Pallottinum, Poznań 1994, nr 828, 956, 1667-1670, 2111, 2683.
3. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, 1964, nr 40 i 50: vatican.va.
4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000 (Mt 1,18-25; Łk 2,41-52).
5. Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych w Polsce, materiały o św. Józefie z Kupertynu: franciszkanie.pl.
6. Monografia parafii Błędów (rozdz. 13 i 15), dawna strona parafiabledow.pl w Internet Archive, zrzuty z 2014 i 2019 r.
7. Oficjalna strona Parafii św. Prokopa Opata w Błędowie: parafiabledow.mkw.pl.