Ochronka, Akcja Katolicka i bractwa - parafia Błędów w międzywojniu

Spisał: Tomasz Kalinowski · ostatnia zmiana 14.11.2026

Spis rozdziałów

Parafia Błędów w międzywojniu: co mówi monografia

Parafia Błędów w międzywojniu była miejscem, gdzie życie religijne łączyło się z wychowaniem dzieci, formacją świeckich i społeczną pracą bractw. Monografia parafii wskazuje m.in. na ochronkę ufundowaną w 1932 r. przez Annę Janasz z Dańkowa, III Zakon św. Franciszka liczący wtedy 43 członków oraz przedwojenne rekolekcje Akcji Katolickiej.

Ten obraz nie sprowadza się do samych nabożeństw. Między rokiem 1919 a wybuchem wojny parafia funkcjonowała w zmieniających się realiach administracyjnych, rozwijała wspólnoty i podejmowała kosztowne prace przy obu błędowskich kościołach. Informacje o lokalnych wydarzeniach pochodzą z historycznej monografii dostępnej na oficjalnej stronie parafii.

Jak zmieniła się przynależność dekanalna Błędowa w 1919 roku?

W 1919 r., podczas reorganizacji dekanatów przeprowadzonej za kard. Aleksandra Kakowskiego, Błędów przestał należeć do dekanatu grójeckiego. To ważny punkt orientacyjny dla czytania historii parafii w dwudziestoleciu międzywojennym.

Zmiana przynależności kościelnej nie oznaczała zerwania miejscowych więzi. Pokazuje jednak, że parafia św. Prokopa Opata działała w szerszej strukturze archidiecezji warszawskiej, a jej historia nie ogranicza się do dwóch rynków i dwóch świątyń.

• Błędów - parafia funkcjonowała po 1919 r. poza dawną strukturą dekanatu grójeckiego.
• Kard. Aleksander Kakowski - jego reorganizacja dekanatów stanowi datę porządkującą lokalną oś czasu.
• Kościół Opieki św. Józefa - pozostawał główną murowaną świątynią parafii przy Nowym Rynku.
• Kościół św. Prokopa - zachowywał pamięć o starszym miejscu kultu przy Starym Rynku.

Szersze dzieje wspólnoty porządkuje artykuł o najstarszej wzmiance o kościele w Błędowie.

Kiedy abp Stanisław Gall odwiedził Błędów?

Abp Stanisław Gall odwiedził Błędów 26 grudnia 1933 r., a przy bramie triumfalnej witała go również delegacja miejscowej społeczności żydowskiej. Ten zapis z monografii pokazuje wielowyznaniowy i społeczny kontekst ówczesnej osady.

Warto czytać tę scenę ostrożnie, bez dopisywania szczegółów, których źródło nie przekazuje. Sama data i obecność delegacji są jednak znaczącym śladem relacji między mieszkańcami Błędowa w okresie międzywojennym.

• 26 grudnia 1933 r. - data wizyty abp. Stanisława Galla zapisana w monografii parafii.
• Społeczność żydowska - jej delegacja została odnotowana przy ceremonii powitania hierarchy.
• Rok 1930 - ołtarz główny kościoła św. Józefa otrzymał przywilej ołtarza uprzywilejowanego.
• Dwudziestolecie międzywojenne - okres intensywnej aktywności organizacyjnej miejscowych wiernych.

Czym zajmuje się Akcja Katolicka?

Akcja Katolicka to stowarzyszenie świeckich katolików współpracujących z hierarchią Kościoła w apostolstwie, charakteryzujące się formacją, działaniem wspólnotowym i odpowiedzialnością za obecność chrześcijan w życiu społecznym. Jej cechy opisał Sobór Watykański II w dekrecie Apostolicam actuositatem, nr 20, z 1965 r.

Nie jest to nazwa dla każdej spontanicznej grupy parafialnej. Akcja Katolicka ma własną strukturę i miejsce w porządku kościelnym. Jej członkowie są świeckimi, nie duchownymi, a ich aktywność może obejmować modlitwę, formację, inicjatywy charytatywne, wychowawcze i społeczne.

Akcja Katolicka oznacza zorganizowaną współpracę świeckich z apostolatem hierarchii Kościoła, ukierunkowaną na cele religijne i społeczne. - parafraza dekretu Soboru Watykańskiego II Apostolicam actuositatem, nr 20, 1965

Jakie zadania podejmuje apostolstwo świeckich?

Apostolstwo świeckich obejmuje przede wszystkim świadectwo wiary, formację, pomoc bliźnim i odpowiedzialność za dobro wspólne. Dokument soborowy nie zamienia świeckich w zastępców duchownych, lecz wskazuje ich własne zadania w rodzinie, pracy i lokalnej społeczności.

• Formacja religijna - członkowie pogłębiają znajomość wiary i uczą się ją przekładać na codzienne decyzje.
• Pomoc społeczna - działania mogą odpowiadać na lokalne potrzeby rodzin, dzieci, chorych lub osób samotnych.
• Wychowanie młodzieży - przedwojenne stowarzyszenia katolickie łączyły modlitwę z pracą wychowawczą.
• Współpraca z parafią - inicjatywy świeckich pozostają związane z misją Kościoła i rozeznaniem duszpasterzy.
• Odpowiedzialność obywatelska - katolik świecki realizuje swoje powołanie także w środowisku pozakościelnym.

Akcja Katolicka nie jest więc wyłącznie grupą modlitewną. Jej rozpoznawalnym rysem jest uporządkowane apostolstwo świeckich.

Czy Akcja Katolicka to stowarzyszenie kościelne?

Tak, Akcja Katolicka jest stowarzyszeniem kościelnym świeckich, działającym w ramach prawa kanonicznego i struktur Kościoła. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. reguluje stowarzyszenia wiernych w kan. 298-329, a kan. 215 mówi o prawie wiernych do zrzeszania się.

Wierni mają prawo tworzyć i prowadzić stowarzyszenia służące pobożności, miłości oraz ożywianiu chrześcijańskiego powołania w świecie. - parafraza Kodeksu Prawa Kanonicznego, kan. 215, 1983

W Polsce ruch działał przed 1939 r., później został zepchnięty poza jawne życie publiczne przez władze komunistyczne, a Konferencja Episkopatu Polski odnowiła Akcję Katolicką w 1996 r. W jej strukturze działają Krajowy Instytut Akcji Katolickiej, instytuty diecezjalne i oddziały parafialne.

• Krajowy Instytut Akcji Katolickiej - koordynuje działania na poziomie ogólnopolskim.
• Konferencja Episkopatu Polski - odnowiła Akcję Katolicką w Polsce w 1996 r.
• Kodeks Prawa Kanonicznego - opisuje ramy działania stowarzyszeń wiernych.
• Parafialny oddział - jest lokalną formą uczestnictwa świeckich w ruchu.

Kto jest patronem Akcji Katolickiej?

Patronem Akcji Katolickiej jest Chrystus Król, a uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata stanowi jej święto patronalne. Uroczystość ustanowił papież Pius XI encykliką Quas primas z 1925 r., wskazując na królowanie Chrystusa w życiu osób i społeczeństw.

Dlaczego Chrystus Król jest związany z Akcją Katolicką?

Chrystus Król jest patronem Akcji Katolickiej, ponieważ stowarzyszenie odwołuje się do odpowiedzialności świeckich za chrześcijańskie świadectwo w świecie. Chodzi o służbę, nie o polityczne panowanie ani budowanie przewagi nad innymi.

W perspektywie wiary królowanie Chrystusa wiąże się z prawdą, miłością i dobrem człowieka. Pius XI ogłosił uroczystość w 1925 r., w okresie, gdy katolickie organizacje świeckich szukały trwałej formy działania.

• Pius XI - papież ogłosił encyklikę Quas primas w 1925 r.
• Chrystus Król - jest patronem Akcji Katolickiej w jej współczesnej tradycji organizacyjnej.
• Uroczystość Chrystusa Króla - przypada w ostatnią niedzielę roku liturgicznego.
• Akcja Katolicka - łączy formację religijną z aktywną obecnością świeckich w świecie.

Kiedy Akcja Katolicka obchodzi święto patronalne?

Akcja Katolicka obchodzi święto patronalne w uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, przypadającą w ostatnią niedzielę roku liturgicznego. Konkretna data zmienia się co roku wraz z kalendarzem liturgicznym.

Przy planowaniu lokalnych wydarzeń należy sprawdzać aktualne ogłoszenia oficjalnej strony parafii lub diecezji. Niezależny serwis nie publikuje bieżących programów w imieniu parafii.

• Rok liturgiczny - jego zakończenie wyznacza uroczystość Chrystusa Króla.
• Data uroczystości - zmienia się co roku, dlatego wymaga sprawdzenia w aktualnym kalendarzu.
• Parafia św. Prokopa Opata - informacje o obecnych wydarzeniach publikuje na własnej stronie.
• Niezależny przewodnik - opisuje historię i kieruje czytelnika do źródeł bieżących.

Akcja Katolicka w Błędowie i rekolekcje zamknięte w Dańkowie

Akcja Katolicka w Błędowie ma tradycję sięgającą lat 30. XX w., a przed 1939 r. jej członkowie odbywali rekolekcje zamknięte w majątku Dańków. Lokalna monografia łączy więc Dańków zarówno z formacją świeckich, jak i z fundacją ochronki przez Annę Janasz.

Rekolekcje zamknięte oznaczały czas przeznaczony na modlitwę, naukę i skupienie poza zwykłym rytmem domu czy pracy. Źródło nie podaje programu, nazwisk uczestników ani częstotliwości tych spotkań, dlatego nie należy tworzyć szczegółowej opowieści ponad zachowany zapis.

Jaką rolę pełnił Dańków w życiu parafii?

Dańków był miejscem związanym z przedwojenną formacją Akcji Katolickiej oraz z fundacją ochronki parafialnej w Błędowie. Dwa niezależnie odnotowane wątki pokazują, że miejscowość miała znaczenie dla życia społecznego i religijnego okolicy.

• Rekolekcje zamknięte - odbywały się przed 1939 r. w majątku Dańków.
• Anna Janasz - fundatorka ochronki parafialnej w Błędowie w 1932 r. pochodziła z Dańkowa.
• Akcja Katolicka - jej przedwojenna tradycja jest wymieniona w monografii parafii.
• Dwudziestolecie międzywojenne - było okresem rozwoju lokalnych bractw i organizacji świeckich.

To dobry przykład, że historia parafii obejmuje nie tylko centrum Błędowa. W jej tle pozostają także wsie i majątki z okolicy, podobnie jak opisane osobno 33 wsie parafii Błędów.

Jak brzmi codzienna modlitwa członka Akcji Katolickiej?

Pełne brzmienie codziennej modlitwy członka Akcji Katolickiej należy odczytać w aktualnym modlitewniku lub publikacji Krajowego Instytutu Akcji Katolickiej. Nie przytaczam tekstu z pamięci, ponieważ nawet drobna zmiana słów mogłaby zniekształcić modlitwę używaną przez członków stowarzyszenia.

W tym miejscu istotniejszy od cytatu jest sens praktyki: modlitwa ma łączyć osobistą wiarę z odpowiedzialnością za Kościół, rodzinę i społeczeństwo. Jej aktualną wersję czytelnik znajdzie w oficjalnych materiałach Akcji Katolickiej.

• Krajowy Instytut Akcji Katolickiej - publikuje oficjalne materiały dotyczące duchowości stowarzyszenia.
• Codzienna modlitwa - wymaga korzystania z wiarygodnego, aktualnego brzmienia tekstu.
• Akcja Katolicka - rozumie modlitwę jako fundament działania, nie jako zastępstwo działania.
• Dańków - przypomina o historycznej formacji błędowskich członków ruchu przed wojną.

Kto ufundował ochronkę parafialną w 1932 roku?

Ochronkę parafialną w Błędowie ufundowała w 1932 r. Anna Janasz z Dańkowa. Monografia parafii zestawia tę fundację z działalnością III Zakonu św. Franciszka, który również powstał w tym roku i liczył 43 członków.

To konkretny ślad lokalnej troski o dzieci. W źródle nie ma informacji, kto prowadził ochronkę na co dzień, ilu miała podopiecznych ani gdzie dokładnie się mieściła. Te luki należy pozostawić bez domysłów.

Czym była wiejska ochronka?

Wiejska ochronka była dawną formą opieki i wychowania małych dzieci, zbliżoną funkcją do późniejszego przedszkola. Oferowała dzieciom bezpieczne miejsce, podstawową naukę, opiekę i rytm dnia, gdy rodzice pracowali.

Słowo „ochronka” dobrze oddaje dawny sens tej instytucji: miała chronić dziecko przed zaniedbaniem i samotnym pozostawaniem bez opieki. W realiach międzywojennej wsi była to inicjatywa o znaczeniu społecznym, nie tylko religijnym.

• Ochronka parafialna - została ufundowana w Błędowie w 1932 r.
• Anna Janasz - zapisała się w lokalnej historii jako fundatorka pochodząca z Dańkowa.
• Dzieci - były odbiorcami opieki i podstawowego wychowania w dawnej ochronce.
• Dańków - łączy historię fundacji ochronki z rekolekcjami Akcji Katolickiej.

Dlaczego fundacja Anny Janasz jest ważna dla historii Błędowa?

Fundacja Anny Janasz jest ważna, bo pokazuje, że parafia Błędów rozwijała w 1932 r. również pomoc wychowawczą dla dzieci. Ten sam rok przyniósł działalność III Zakonu św. Franciszka, co pozwala zobaczyć równolegle dwa wymiary życia wspólnoty.

• Rok 1932 - łączy w źródłach ochronkę, III Zakon św. Franciszka i prace przy kościele św. Józefa.
• Anna Janasz - pozostaje jedyną wskazaną w monografii fundatorką ochronki.
• Parafia Błędów - działała wtedy jako środowisko modlitwy, wychowania i organizacji społecznej.
• Kościół św. Józefa - w 1932 r. otrzymał cynkowe pokrycie dachu oraz remont organów.

Jakie bractwa i stowarzyszenia działały w parafii?

Bractwa religijne w parafii Błędów obejmowały III Zakon św. Franciszka, Kółko Różańcowe, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, KSMŻ i Krucjatę Eucharystyczną. Monografia pokazuje, że wspólnoty te łączyły modlitwę, formację młodzieży oraz aktywność społeczną.

Nie wszystkie grupy należą do dokładnie tego samego okresu. Straż Honorowa Najświętszego Serca Pana Jezusa powstała w 1946 r., a więc należy już do powojennego rozdziału historii. Chronologia ma tu znaczenie.

III Zakon św. Franciszka: ilu członków miał w 1932 roku?

III Zakon św. Franciszka w Błędowie liczył w 1932 r. 43 członków. Była to wspólnota świeckich związanych z duchowością franciszkańską, znana obecnie jako Franciszkański Zakon Świeckich.

„Trzeci Zakon” nie oznacza zakonu męskiego ani żeńskiego. Określa drogę świeckich, którzy pozostają w rodzinach i swoim środowisku, a zarazem chcą żyć duchowością św. Franciszka.

• III Zakon św. Franciszka - działał w Błędowie od 1932 r.
• 43 członków - liczba zanotowana dla miejscowej wspólnoty w 1932 r.
• Franciszkański Zakon Świeckich - współczesna nazwa tradycji świeckich tercjarzy.
• Św. Franciszek - jego duchowość akcentuje prostotę, pokój i służbę bliźnim.

Czym była Krucjata Eucharystyczna i organizacje młodzieżowe?

Krucjata Eucharystyczna była przedwojennym ruchem religijnym dla dzieci, skupionym na modlitwie i formacji eucharystycznej. W Błędowie monografia wymienia ją obok Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży oraz KSMŻ, czyli żeńskiej organizacji młodzieżowej.

• Krucjata Eucharystyczna - była ruchem formacyjnym adresowanym do dzieci.
• Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży - tworzyło przestrzeń formacji dla młodych katolików.
• KSMŻ - oznaczało żeńską gałąź stowarzyszenia młodzieżowego.
• Kółko Różańcowe - skupiało osoby praktykujące wspólną modlitwę różańcową.
• Straż Honorowa NSM - została odnotowana w Błędowie dopiero w 1946 r.

Prawo wiernych do tworzenia stowarzyszeń o celach religijnych i charytatywnych wskazuje kan. 215 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Lokalne grupy pokazują, jak taka zasada przyjmowała praktyczny wymiar w Błędowie.

Jak odróżnić przedwojenne wspólnoty od powojennych?

Przedwojenne wspólnoty Błędowa obejmowały m.in. Akcję Katolicką, III Zakon św. Franciszka, KSM, KSMŻ, Krucjatę Eucharystyczną i Kółko Różańcowe, natomiast Straż Honorowa NSM została wskazana z datą 1946 r. Datowanie chroni przed łączeniem różnych etapów historii.

Wspólnota	Okres wskazany w źródłach	Główna funkcja
Akcja Katolicka	Przed 1939 r.	Apostolstwo świeckich i formacja
III Zakon św. Franciszka	1932 r., 43 członków	Duchowość franciszkańska świeckich
KSM i KSMŻ	Okres międzywojenny	Formacja młodzieży
Krucjata Eucharystyczna	Okres międzywojenny	Formacja dzieci
Straż Honorowa NSM	1946 r.	Nabożeństwo do Najświętszego Serca Pana Jezusa

• Data założenia - pozwala odróżnić wspólnoty międzywojenne od powojennych.
• III Zakon - ma potwierdzoną liczbę 43 członków w 1932 r.
• Straż Honorowa NSM - należy do historii po 1945 r., nie do dwudziestolecia.
• Monografia parafii - pozostaje podstawowym źródłem dla lokalnej chronologii.

Jak parafianie finansowali budowę małego kościoła?

Mały kościół św. Prokopa w Błędowie powstał z drobnych ofiar parafian, zbieranych m.in. przez loterie fantowe i bufety odpustowe. Według monografii kamień węgielny położono 11 sierpnia 1934 r., a świątynię poświęcono 11 października 1936 r.

To szczególnie czytelny przykład zbiorowego finansowania lokalnej budowy. Nie chodziło o jednego wielkiego sponsora, lecz o wiele mniejszych form wsparcia. Projekt kościoła przygotował Jan Koszczyc-Witkiewicz.

Jak działały loterie fantowe i bufety odpustowe?

Loterie fantowe i bufety odpustowe działały jako lokalne zbiórki, w których uczestnicy kupowali losy albo korzystali z przygotowanego poczęstunku, a uzyskane środki wspierały budowę. Monografia wskazuje je jako źródło pieniędzy na kościół św. Prokopa.

• Loteria fantowa - pozwalała zamienić drobne wpłaty uczestników w fundusz budowlany.
• Bufet odpustowy - łączył wydarzenie religijne z lokalną zbiórką na określony cel.
• Drobne ofiary - stanowiły podstawę finansowania kościoła św. Prokopa.
• Jan Koszczyc-Witkiewicz - przygotował projekt małej świątyni przy Starym Rynku.
• 11 października 1936 r. - data poświęcenia kościoła podana przez monografię.

Wikipedia podaje lata 1935-1938, dlatego przy omawianiu inwestycji warto zaznaczać, z którego przekazu pochodzi data. Tutaj przyjmuję chronologię monografii parafialnej.

Kto ufundował witraże i prace w kościele św. Józefa?

Witraże Serca Jezusa w kościele św. Józefa ufundowała w 1933 r. Spółdzielnia Mleczarska, a polichromię wykonano w latach 1932-1933 przez firmę Leona Zdziarskiego z Krakowa. Te prace tworzą tło dla budowy małego kościoła w następnych latach.

• Spółdzielnia Mleczarska - ufundowała w 1933 r. witraże Serca Jezusa.
• Leon Zdziarski - jego firma z Krakowa wykonała polichromię w latach 1932-1933.
• Dach cynkowy - pokrył kościół św. Józefa w 1932 r.
• Organy - przeszły remont w 1932 r. wraz z pracami przy dachu.
• Kościół Opieki św. Józefa - skupiał ważne inwestycje parafii przed budową św. Prokopa.

Historia tych prac prowadzi do osobnego materiału o budowie kościoła Opieki św. Józefa w latach 1882-1884.

Co z tamtych wspólnot działa w Błędowie dziś?

Wśród wspólnot wymienianych obecnie na oficjalnej stronie parafii Błędów znajdują się Akcja Katolicka, Żywy Różaniec, Caritas, Różańcowy Oddział Ratunkowy i Bractwo Matki Bożej Błędowskiej. Aktualność składu, terminów spotkań i wydarzeń należy sprawdzać bezpośrednio na stronie parafii parafiabledow.mkw.pl.

Nie można automatycznie zakładać nieprzerwanej ciągłości każdej grupy od lat 30. XX w. Historia zachowuje nazwy i ślady dawnych organizacji, natomiast współczesne wspólnoty mają własny, aktualny skład oraz rytm działalności.

Czy Żywy Różaniec jest kontynuacją dawnego Kółka Różańcowego?

Żywy Różaniec można uznać za bliską duchowo kontynuację tradycji różańcowej, ale źródła nie pozwalają stwierdzić nieprzerwanej ciągłości organizacyjnej dawnego Kółka Różańcowego. Bezpieczniej mówić o trwałości formy modlitwy niż o tej samej organizacji.

• Kółko Różańcowe - jest wymienione w opisie dawnych wspólnot parafii.
• Żywy Różaniec - figuruje obecnie wśród grup wskazywanych przez parafię.
• Ciągłość duchowa - wynika ze wspólnej praktyki modlitwy różańcowej.
• Ciągłość organizacyjna - wymagałaby źródła dokumentującego kolejne lata działania.

Gdzie sprawdzić aktualne wspólnoty parafii Błędów?

Aktualne wspólnoty parafii Błędów należy sprawdzać na oficjalnej stronie parafii pod adresem parafiabledow.mkw.pl. Tam czytelnik znajdzie bieżące ogłoszenia i informacje publikowane przez parafię, a nie przez niezależny serwis.

• Oficjalna strona parafii - jest właściwym źródłem bieżących komunikatów i terminów.
• Akcja Katolicka - należy do wspólnot wymienianych obecnie przez parafię.
• Caritas - jest współczesną grupą parafialną opisaną na stronie parafii.
• Bractwo Matki Bożej Błędowskiej - widnieje w aktualnym wykazie wspólnot.
• Różańcowy Oddział Ratunkowy - jest wymieniany wśród obecnych inicjatyw religijnych.

Podstawy historii dwóch świątyń zbiera przewodnik po parafii św. Prokopa Opata i dwóch kościołach, a układ źródeł wyjaśniają rozdziały monografii parafii Błędów.

Najczęściej zadawane pytania

Kto jest prezesem Akcji Katolickiej w Polsce?

Prezesa Krajowego Instytutu Akcji Katolickiej wybiera się na określoną kadencję, więc nazwisko może się zmieniać. Najpewniejszym źródłem jest aktualna publikacja Krajowego Instytutu Akcji Katolickiej. Nie należy opierać się na starych artykułach ani nieopatrzonych datą wpisach.

Czy Akcja Katolicka działała w Błędowie po wojnie?

Monografia potwierdza tradycję Akcji Katolickiej w Błędowie przed 1939 r. W Polsce Akcja Katolicka została odnowiona przez Konferencję Episkopatu Polski w 1996 r., a dziś jest wymieniana na oficjalnej stronie błędowskiej parafii. Nie oznacza to automatycznie nieprzerwanej działalności jednego oddziału przez cały okres powojenny.

Jakie znaczenie miał przytułek w dawnej parafii?

Przytułek należał do dawnych form lokalnej pomocy osobom potrzebującym, podobnie jak ochronka należała do instytucji opieki nad dziećmi. Rozdział monografii o bractwach, ochronce i przytułku pokazuje społeczną stronę historii parafii. Szczegółów o prowadzeniu miejscowego przytułku źródło przywołane w artykule nie rozwija.

Dlaczego w Błędowie są dwa kościoły?

Dwa kościoły wynikają ze sporu o lokalizację nowej świątyni w 1882 r. Kościół Opieki św. Józefa stanął przy Nowym Rynku, a później przy Starym Rynku zbudowano kościół św. Prokopa. To temat szerzej opisany w historii obu błędowskich świątyń.

Gdzie znaleźć informacje o historii Akcji Katolickiej w Polsce?

Podstawowym dokumentem dla rozumienia apostolstwa świeckich jest soborowy dekret Apostolicam actuositatem z 1965 r. Historię organizacyjną Akcji Katolickiej w Polsce i jej współczesne materiały publikuje Krajowy Instytut Akcji Katolickiej. Dla Błędowa najważniejsza pozostaje miejscowa monografia parafii.

Źródła i literatura

1. Parafia św. Prokopa Opata w Błędowie, „Pełna wersja historii parafii i kościołów”.
2. Sobór Watykański II, dekret „Apostolicam actuositatem”, 1965.
3. Pius XI, encyklika „Quas primas”, 1925.
4. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 215 oraz kan. 298-329, 1983.
5. Oficjalna strona Parafii Rzymskokatolickiej pw. św. Prokopa Opata w Błędowie.