Siedem grzechów głównych - lista po kolei i krótkie wyjaśnienie

Spisał: Tomasz Kalinowski · ostatnia zmiana 28.10.2026

Spis rozdziałów

Siedem grzechów głównych po kolei: jakie są 7 grzechów głównych?

Siedem grzechów głównych po kolei to: pycha, chciwość, nieczystość, zazdrość, nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu, gniew i lenistwo. Katechizm Kościoła Katolickiego (nr 1866, wydanie z 1992 r.) wyjaśnia, że nazywa się je głównymi, bo rodzą inne grzechy i wady. Kolejność na liście nie mówi, który grzech jest cięższy. Sama nazwa wady nie oznacza też, że ktoś popełnił grzech śmiertelny.

Na stronie Błędowa zajmuję się zwykle kościołami przy dwóch rynkach i dawną osadą fabryczną. Gdy przeglądałem archiwalne kopie dawnej strony spod tego adresu, znalazłem cztery wzory rachunku sumienia. Jeden z nich w 2020 r. opisywały media. Tamtych tekstów tu nie odtwarzam. Piszę od nowa, w oparciu o Katechizm, Pismo Święte w przekładzie Biblii Tysiąclecia i nauczanie Jana Pawła II.

Lista po kolei w polskiej formule katechizmowej

Poniżej podaję kolejność, której wiele osób uczyło się na katechezie przed Pierwszą Komunią. Przy każdej wadzie jest jedno zdanie objaśnienia, a szersze omówienie znajdziesz w dalszej części tekstu.

1. Pycha - człowiek stawia siebie ponad Bogiem i innymi ludźmi, a każdą słuszną uwagę traktuje jak zamach na swoją pozycję.
2. Chciwość - posiadanie i zysk stają się ważniejsze niż uczciwość, sprawiedliwość i potrzeby drugiego człowieka.
3. Nieczystość - pożądanie seksualne zostaje oderwane od miłości i odpowiedzialności, o czym mówi KKK 2351.
4. Zazdrość - smutek z powodu cudzego dobra, który czasem przechodzi w życzenie komuś straty (KKK 2539).
5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu - brak miary w korzystaniu z jedzenia, alkoholu i innych używek, co KKK 2290 łączy z cnotą umiarkowania.
6. Gniew - jako wada oznacza świadomie podtrzymywane pragnienie zemsty, a nie samo pojawienie się emocji (KKK 2302).
7. Lenistwo - w sensie duchowym to acedia, czyli niechęć do dobra pochodzącego od Boga (KKK 2094), a nie zwykłe zmęczenie.

Jeśli potrzebujesz tylko samej listy, na przykład do wydruku dla dziecka, przygotowałem też krótką listę grzechów głównych do szybkiego przypomnienia.

Czy kolejność listy wskazuje stopień winy?

Nie. Polska formuła katechizmowa to układ pamięciowy, nie ranking ciężaru grzechu. To, czy dany czyn jest ciężki, zależy od trzech warunków z KKK 1857: materii, świadomości i dobrowolności. Miejsce wady na liście nie ma tu znaczenia. Nieumiarkowanie na piątej pozycji może dotyczyć poważnej sprawy, a pycha na pierwszej czasem przejawia się w drobnostce.

Dlaczego Katechizm podaje inny porządek?

Katechizm w nr 1866 wylicza wady w kolejności: pycha, chciwość, zazdrość, gniew, nieczystość, łakomstwo, lenistwo, czyli acedia. Odwołuje się przy tym do tradycji św. Jana Kasjana i św. Grzegorza Wielkiego. Różnica między tym układem a polską formułą wynika z historii katechezy. Nie zmienia sensu nauczania.

Polska formuła	Kolejność w KKK 1866	Punkt KKK do lektury	Cnota przeciwna (tradycja katechetyczna)
1. Pycha	1. Pycha	1866	Pokora
2. Chciwość	2. Chciwość	2536	Hojność
3. Nieczystość	5. Nieczystość	2337, 2351	Czystość
4. Zazdrość	3. Zazdrość	2538-2540	Życzliwość
5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu	6. Łakomstwo	2290	Umiarkowanie
6. Gniew	4. Gniew	2302	Cierpliwość
7. Lenistwo	7. Lenistwo (acedia)	2094	Gorliwość

Ostatnia kolumna pochodzi z tradycyjnej katechezy, a nie z tekstu KKK 1866. Jak pracować nad poszczególnymi cnotami, opisałem osobno w tekście grzechy główne i cnoty przeciwne.

Dlaczego te grzechy nazywa się głównymi?

Grzechy główne mają tę nazwę, bo są źródłem innych grzechów, a nie dlatego, że zawsze są najcięższe. Tak wyjaśnia to Katechizm Kościoła Katolickiego w nr 1866. „Główny” znaczy tu tyle co „korzeniowy”. Z jednej utrwalonej wady wyrasta wiele konkretnych złych decyzji, a KKK 1865 opisuje, jak powtarzany grzech tworzy skłonność do kolejnego.

„Nazywa się je głównymi, ponieważ rodzą inne grzechy i inne wady.” - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1866, 1992

Na przykładzie łatwiej to zobaczyć. Tak może wyglądać łańcuch, który zaczyna się od jednej wady:

• Zazdrość o awans kolegi prowadzi do obmowy, czyli rozpowiadania jego prawdziwych, ale niepotrzebnie ujawnianych błędów.
• Chciwość w rozliczeniach pociąga za sobą kłamstwo wobec wspólnika, a potem kolejne kłamstwa, które mają przykryć pierwsze.
• Gniew podtrzymywany przez tydzień kończy się zemstą: celowym pominięciem kogoś przy podziale pracy.
• Pycha przy rodzinnym stole sprawia, że ktoś nie przeprosi, choć wie, że skrzywdził siostrę lub brata.
• Acedia powoli wycisza modlitwę i odbiera chęć do jakiejkolwiek troski o relację z Bogiem.

Więcej codziennych sytuacji zebrałem w tekście grzechy główne w przykładach z codzienności.

Czy grzech główny oznacza zawsze grzech śmiertelny?

Nie. To dwie różne klasyfikacje. „Główny” mówi o tym, skąd biorą się grzechy. „Śmiertelny” i „powszedni” mówią o ciężarze konkretnego czynu. Katechizm w nr 1857-1860 podaje warunki grzechu śmiertelnego: ważna materia, pełna świadomość i całkowita zgoda woli. Rozróżnienie grzechu śmiertelnego i powszedniego omawia też Jan Paweł II w adhortacji Reconciliatio et paenitentia (1984, nr 17). Szczegółowo piszę o tym w tekście o warunkach odpowiedzialności za grzech.

Chciwość: podporządkowanie dobra posiadaniu

Chciwość to nieuporządkowane pragnienie posiadania. KKK 2536 łączy ją z dziesiątym przykazaniem. Sam zarobek nie jest grzechem. Problem zaczyna się wtedy, gdy zysk wygrywa z uczciwością. Przykład: sprzedawca, który przemilcza wadę używanego auta, bo dzięki temu dostanie kilka tysięcy więcej.

Zazdrość: smutek wobec dobra drugiej osoby

KKK 2539 opisuje zazdrość jako smutek na widok cudzego dobra i nieuporządkowane pragnienie, by je przywłaszczyć, nawet w sposób niegodziwy. Ukłucie, gdy sąsiad kupi nowy dom, samo w sobie jeszcze nie jest wyborem. Wyborem staje się dopiero życzenie mu straty albo podważanie jego dobrego imienia. KKK 2540 jako lekarstwo wskazuje życzliwość, pokorę i zawierzenie Bogu.

Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu: na czym polega umiar?

Umiar polega na takim korzystaniu z jedzenia, alkoholu, tytoniu i leków, które nie prowadzi do nadużyć. KKK 2290 opisuje to jako cnotę umiarkowania. Wada dotyczy wyboru, nie wyglądu. Masa ciała, choroba czy zaburzenie odżywiania nie są dowodem winy moralnej. Te sprawy należą do lekarza, a nie do rachunku sumienia prowadzonego na oko.

Gniew: czym różni się emocja od pragnienia zemsty?

Pojawienie się gniewu to emocja. Grzechem jest dopiero świadomie podtrzymywane pragnienie, by komuś zaszkodzić. Według KKK 1767 uczucia same w sobie nie są ani dobre, ani złe. Ocenę moralną zyskują wtedy, gdy zależą od rozumu i woli. KKK 2302 nazywa niegodziwym pragnienie zemsty, które chce zła dla drugiego człowieka. Złość na dziecko, które wybiegło na jezdnię, to coś innego niż planowanie, jak upokorzyć szwagra.

Lenistwo duchowe: czym acedia różni się od zmęczenia?

Acedia to niechęć do dobra, które pochodzi od Boga. Według KKK 2094 może posunąć się aż do odrzucenia radości z Bożej dobroci. Zmęczenie po nocnej zmianie, potrzeba odpoczynku czy objawy depresji to co innego. To nie jest acedia i nie ma podstaw, by z nich wyprowadzać winę.

Na czym polega grzech pychy?

Grzech pychy polega na stawianiu siebie ponad Bogiem i innymi ludźmi. Człowiek uznaje własne zdanie, zasługi i pozycję za miarę wszystkiego. Katechizm w nr 1866 wymienia pychę na pierwszym miejscu wśród wad głównych. Najlepszą biblijną ilustracją tej postawy jest przypowieść o faryzeuszu i celniku z Ewangelii według św. Łukasza (Łk 18,9-14).

Pycha w przypowieści o faryzeuszu i celniku

Jezus Chrystus opowiada tę przypowieść tym, którzy „ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili” (Łk 18,9). Faryzeusz wylicza w świątyni swoje zasługi i porównuje się z celnikiem. Celnik stoi z daleka i prosi tylko o miłosierdzie. Przypowieść kończy się zdaniem:

„Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony.” - Łk 18,14, Biblia Tysiąclecia, wydanie V, 1999

Czym różni się pokora od umniejszania własnej wartości?

Pokora to prawda o sobie, a nie pogarda wobec siebie. Pokorny człowiek wie, co potrafi, i nie udaje, że jest gorszy. Uznaje jednak, że jego talent nie daje mu prawa do lekceważenia innych. Pianistka, która wie, że gra świetnie, nie grzeszy pychą. Zgrzeszyłaby dopiero wtedy, gdyby wyśmiewała uczniów, którzy grają słabiej.

Jak opisać wywyższanie się przez konkretne zachowanie?

Pycha zwykle nie ujawnia się w pojedynczym geście, więc nie da się z niego ułożyć testu, który zdiagnozuje człowieka. W rachunku sumienia lepiej opisywać konkretne zachowania. Oto przykładowe, hipotetyczne sytuacje:

• Odmowa przyjęcia słusznej uwagi - przełożona wskazuje błąd w raporcie, a ja zamiast go poprawić, szukam winnych w zespole.
• Poniżanie współpracownika - przy innych nazywam młodszego kolegę „nieogarniętym”, żeby samemu wyjść na kompetentnego.
• Przypisywanie sobie cudzej pracy - na zebraniu przedstawiam pomysł koleżanki jako własny.
• Pogarda wobec wiary innych - wyśmiewam babcię, która odmawia różaniec, „bo to dla prostych ludzi”.
• Niezdolność do przeprosin - wiem, że skrzywdziłem żonę, ale czekam, aż ona pierwsza się odezwie.

Każdą z tych sytuacji trzeba rozważyć w jej kontekście. Jedno ostre słowo w zmęczeniu to nie to samo co utrwalona postawa wyższości.

Na czym polega grzech nieczystości?

Grzech nieczystości polega na nieuporządkowanym pragnieniu przyjemności seksualnej albo nieuporządkowanym korzystaniu z niej. KKK 2351 opisuje to jako oderwanie od celów, którym seksualność służy: miłości i przekazywania życia. Punktem wyjścia jest jednak czystość, którą KKK 2337 rozumie jako udane zintegrowanie płciowości w osobie. Nie chodzi więc o lęk przed ciałem.

Czystość i pożądanie w Katechizmie

Katechizm opisuje czystość jako cnotę, która porządkuje ludzką płciowość, a nie ją tłumi. Ocenę poszczególnych czynów Kościół omawia w KKK 2337 i następnych punktach. Tę część najlepiej czytać w pełnym tekście Katechizmu, a pytania o własną sytuację zadać spowiednikowi. Z listy siedmiu wad nie da się wyprowadzić gotowej oceny konkretnego przypadku.

Czy pokusa jest tym samym co świadomie wybrany czyn?

Nie. List św. Jakuba (Jk 1,14-15) opisuje drogę od pokusy, przez pożądanie, do grzechu. Pokusa jest na tej drodze początkiem, a nie końcem. Odpowiedzialność dotyczy zgody woli. Dlatego w ocenie pomagają takie rozróżnienia:

• Odczuwanie pociągu do drugiej osoby jest częścią ludzkiej natury i samo nie jest wyborem moralnym.
• Mimowolna myśl lub obraz, które pojawiają się bez udziału woli, nie są tym samym co świadomie przywoływana fantazja.
• Świadoma zgoda na czyn, przy znajomości jego znaczenia, jest jednym z warunków ciężkiego grzechu według KKK 1857.
• Nawyk, lęk i czynniki psychiczne mogą według KKK 1735 zmniejszać odpowiedzialność, co dobrze omówić ze spowiednikiem.
• Doświadczenie przemocy nie jest dobrowolnym czynem osoby skrzywdzonej i nie stanowi jej grzechu.

Krzywda doznana a własny czyn

Według KKK 1735 przemoc, przymus i strach mogą zmniejszyć, a nawet znieść odpowiedzialność za czyn. Osoba, która doznała krzywdy seksualnej, nie musi się z niej spowiadać jak z własnego grzechu, bo nie była sprawcą. Jeśli wspomnienie takiej krzywdy wraca przy rachunku sumienia, potrzebuje ona przede wszystkim pomocy. Może jej szukać u spowiednika, u specjalisty i w zaufanym otoczeniu.

Siedem grzechów głównych w rachunku sumienia

W rachunku sumienia siedem grzechów głównych pomaga znaleźć źródło powtarzających się upadków, ale nie zastępuje opisu konkretnych czynów. KKK 1456 mówi, że w spowiedzi wyznaje się grzechy przypomniane po starannym zbadaniu sumienia. Nazwa wady to dopiero drogowskaz. Do konfesjonału przynosi się to, co się zrobiło albo czego się zaniedbało.

Jak zamienić nazwę wady w uczciwy opis czynu?

Zdanie „jestem chciwy” niewiele mówi spowiednikowi, a jeszcze mniej tobie samemu. Lepiej przejść cztery proste kroki:

1. Zachowanie - nazwij, co zrobiłeś, na przykład: „zawyżyłem rachunek za usługę o 300 zł, bo klient nie znał cen”.
2. Wyrządzona szkoda - określ, kto stracił: klient stracił pieniądze, a zaufanie do twojej firmy też ucierpiało.
3. Okoliczności - zapisz, czy zrobiłeś to raz, w pośpiechu, czy z premedytacją i wielokrotnie.
4. Możliwa naprawa - zastanów się, co da się odwrócić: zwrot nadpłaty, przeprosiny, korekta cennika.
5. Źródło - dopiero na końcu zapytaj, która wada główna za tym stoi. To pomoże wybrać postanowienie.

Lista siedmiu wad nie jest kompletnym katalogiem grzechów. Nie obejmuje na przykład wszystkich grzechów cudzych, opisanych w tekście grzechy cudze - lista dziewięciu grzechów. Nie rozstrzyga też automatycznie o winie.

Jak wybrać jedno postanowienie na najbliższy czas?

Wybierz jedno zachowanie, które powtarza się najczęściej, i jeden mały, sprawdzalny krok na najbliższe tygodnie. KKK 1803-1804 opisuje cnotę jako trwałą dyspozycję do czynienia dobra, którą buduje się powtarzanymi aktami. Podobnie KKK 1865 opisuje powstawanie wady. Postanowienie „nie będę się złościć” rzadko działa. Postanowienie „gdy poczuję złość na syna, odczekam dziesięć sekund, zanim się odezwę” da się wykonać i sprawdzić.

Gdzie sprawdzić godziny spowiedzi w Błędowie?

Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem, a nie stroną parafii św. Prokopa Opata w Błędowie. Aktualne godziny spowiedzi i nabożeństw podaje oficjalna strona parafii, parafiabledow.mkw.pl, w ogłoszeniach. Jeśli mieszkasz gdzie indziej, zajrzyj na stronę swojej parafii albo zapytaj w jej kancelarii.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie grzechy mam powiedzieć na spowiedzi?

Według KKK 1456 na spowiedzi wyznaje się wszystkie grzechy ciężkie, które przypomniałeś sobie po starannym rachunku sumienia. KKK 1458 zaleca też wyznawanie grzechów powszednich, choć nie jest to ściśle konieczne. Sama lista siedmiu grzechów głównych nie zastępuje tego przygotowania. Pomaga raczej zauważyć, skąd biorą się powtarzające się upadki.

Jakie są grzechy?

Katechizm dzieli grzechy według ciężaru na śmiertelne i powszednie (KKK 1854-1863). Według źródła dzieli je na grzechy wyrastające z siedmiu wad głównych (KKK 1866). Osobno tradycja wymienia grzechy cudze, czyli współudział w cudzym złu. Żaden z tych podziałów nie wyczerpuje wszystkich możliwych czynów, dlatego rachunek sumienia opiera się zwykle na Dekalogu i przykazaniu miłości.

Czy Biblia podaje siedem grzechów głównych jako jedną listę?

Nie. W Piśmie Świętym nie ma jednego fragmentu z tą siódemką. KKK 1866 odwołuje się do tradycji chrześcijańskiej, w tym do św. Jana Kasjana i św. Grzegorza Wielkiego. W Liście do Galatów (Ga 5,19-23) jest zestawienie uczynków ciała i owoców Ducha, ale to inna lista.

Czy obżarstwo i łakomstwo to to samo co nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu?

Tak, w popularnych listach te słowa oznaczają tę samą pozycję. Katechizm w nr 1866 używa słowa „łakomstwo”. Polska formuła katechizmowa mówi szerzej o nieumiarkowaniu w jedzeniu i piciu, co obejmuje też alkohol. Komentarz do tej wady najlepiej opierać na KKK 2290, który mówi o cnocie umiarkowania.

Czy istnieje modlitwa, która jest listą siedmiu grzechów?

Nie. Lista siedmiu grzechów głównych to zestawienie katechetyczne, a nie modlitwa skierowana do Boga. Można ją wykorzystać w refleksji przed spowiedzią, a potem odmówić akt żalu. KKK 1451 opisuje żal jako ból duszy i znienawidzenie popełnionego grzechu, a modlitwa aktu żalu jest słownym wyrazem tej postawy.

Jak tłumaczyć siedem grzechów głównych dzieciom?

Najlepiej na prostych przykładach zachowania i z pokazaniem, jak można je naprawić. Na przykład zazdrość to „smutek, że kolega dostał lepszy prezent”, a naprawa to „pogratulować mu zamiast się obrażać”. Nie nazywaj dziecka złym ani nieczystym. Przy ocenie win dziecka bierz pod uwagę świadomość i dobrowolność, o których mówi KKK 1857-1860.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992 (wyd. polskie: Pallottinum), nr 1451, 1456, 1458, 1735, 1767, 1803-1804, 1854-1866, 2094, 2290, 2302, 2337, 2351, 2536-2540.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wydanie V, Pallottinum, 1999: Łk 18,9-14; Ga 5,19-23; Jk 1,14-15.
3. Jan Paweł II, adhortacja apostolska Reconciliatio et paenitentia o pojednaniu i pokucie w dzisiejszym posłannictwie Kościoła, 1984, nr 17.
4. Oficjalna strona Parafii św. Prokopa Opata w Błędowie (ogłoszenia i porządek nabożeństw).
5. Archidiecezja Warszawska, strona parafii Błędów pw. św. Prokopa Opata.